Yatırım fonu teklifinde 1 milyon liraya kadar ara ödeme düzenlemesi

Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi, görüşme takviminin öne alınmasının ardından 21 Ekim’de Meclis Genel Kurulu’nun gündemine geldi. Teklif, yatırımcıların hak sahipliğinin belirlenmesi, fonların tasfiye işlemleri ve hukuka aykırı yollarla fon malvarlığından çıkarılan değerlerin geri kazanılmasına yönelik hükümler içeriyor. Düzenlemenin Genel Kurul’da ele alınarak yasalaşması bekleniyor.

Güler: Kamu kaynağı kullanılmayacak

AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, teklif Meclis Başkanlığı’na sunulmadan önce düzenlediği basın toplantısında düzenlemenin kapsamı hakkında açıklamalarda bulundu. Fonların tasfiye işlemlerinde kamu kaynaklarından yararlanılmayacağını belirten Güler, yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme imkânı tanındığını söyledi.

Güler, yatırımcıların haklarının korunacağını vurgulayarak, “Sorunun üstesine gideceğiz, virüsü bünyeden atacağız. Yatırımcının hakkı korunacak. Suç işleyenler ödemelerden asla yararlanmayacak” dedi. Teklifin geçici ve istisnai nitelikte olduğunu da ifade etti.

SPK gözetiminde yürütülecek

“Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi”, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül tarihli kararlarıyla tasfiyesine hükmedilen ve kanun yürürlüğe girdiğinde tasfiye işlemleri henüz bitmemiş fonları kapsıyor. Süreç SPK’nın gözetiminde ilerleyecek; fon varlıklarının tespiti, nakde dönüştürülmesi ve yatırımcılar arasında dağıtılmasına ilişkin yöntem ve kuralları da Kurul belirleyecek.

Ara ödemede üst sınır 1 milyon lira

Fonların nakde çevrilen varlıklarından elde edilen tutarın tüm yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetmemesi ihtimali için teklifte ara ödeme sistemi öngörülüyor. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında bulunan yatırımcılara bu tutarı aşmayacak şekilde ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon lira veya daha fazla olan yatırımcılar içinse ara ödemenin üst sınırı 1 milyon lira olacak.

Her durumda ödeme, yatırımcının net yatırım tutarını geçemeyecek ve yalnızca fonun tasfiye malvarlığında bulunan kaynaklardan karşılanacak. Dağıtılabilir nakit, bütün ara ödemeleri yapmaya yetmezse mevcut para, yatırımcıların ara ödeme hesabına esas tutarlarıyla orantılı biçimde paylaştırılacak. Ara ödeme yapılırken yatırımcıların fon katılma payları geri alınmayacak; bu payların iadesi nihai tasfiye ödemesi sırasında gerçekleşecek.

Net yatırım tutarını hesaplamak için yatırımcıların fona yatırdığı ve fondan çektiği nakit dikkate alınacak. Bu tutarlar, Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması kullanılarak tasfiye tarihine kadar güncellenecek. Hesaplamada ilk giren ilk çıkar yöntemi uygulanacak; ancak söz konusu endeksleme, ara ödeme miktarının belirlenmesinde hesaba katılmayacak.

TMSF’ye kayyımlık ve tahsilat görevi

Teklif, fonlarla ilgili soruşturmalarda el konulan malvarlığı değerlerinin yatırımcıların zararlarının karşılanması amacıyla kullanılabilmesine de imkân tanıyor. Hukuken doğrudan ilgili fona iade edilebilecek para ve sermaye piyasası araçları fona ya da geri kazanım hesabına aktarılabilecek. Fona doğrudan devri mümkün olmayan malvarlığı değerleri için Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kayyım olarak görevlendirilebilecek.

TMSF, kayyım atandığı varlıkları yargılamanın sonuçlanmasını beklemeden satabilecek veya tasfiye edebilecek. Bu işlemlerden sağlanan para, her fon için ayrı açılacak geri kazanım hesaplarında tutulacak. Mahkemenin müsadere kararı verdiği ve fon malvarlığından çıkarıldığı ya da fon zararının karşılığı olduğu belirlenen değerler Hazine’ye gelir yazılmayacak; fonun tasfiyesi sürüyorsa ilgili fona, tasfiye tamamlanmışsa geri kazanım hesabına aktarılacak.

Geri kazanım hesaplarında biriken kaynaklar, yalnızca ilgili fonun tasfiye işlemlerinde ve yatırımcılara ödeme yapılmasında kullanılabilecek. TMSF, zorunlu giderleri düşürdükten sonra kalan tutarı tasfiyeyi yürüten kuruluşa aktaracak. Tasfiye işlemleri tamamlanmışsa para, yatırımcılara dağıtılmak üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne gönderilecek.

Sorumlulara yönelik takipler sınırlandırılacak

SPK’nın TMSF’ye bildirdiği kişiler hakkında, kanun kapsamındaki alacakların tahsili amacıyla TMSF’nin yürüttüğü takipler sonuçlanıncaya kadar yeni icra takibi başlatılamayacak. Daha önce açılmış takipler durdurulacak; bu takiplerde haczedilen mallar satılamayacak ve satıştan elde edilen para paylaştırılamayacak. Söz konusu malvarlığı üzerindeki ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları da kaldırılacak.

Teklif, TMSF bünyesindeki geri kazanım hesaplarında bulunan paraların başka amaçlarla kullanılmasını ve teminat gösterilmesini yasaklıyor. Bu tutarlar, kamu alacaklarının tahsili için dahi haczedilemeyecek.

Usulsüz kazançların iadesi öngörülüyor

Fon paylarını gerçeği yansıtmayan fiyatlarla fona iade edip tasfiye tarihine kadar ödeme alan kişiler için isteğe bağlı iade yolu düzenleniyor. İade edilebilecek tutar belirlenirken kişinin fiilî yatırım miktarı ve yatırım süresi esas alınacak; aynı yatırım stratejisi kategorisindeki fonların yıllık ortalama getirisi üzerinden hesaplanan emsal kazancı aşan bölümün belirlenmiş hesaplara gönüllü olarak aktarılabilmesi sağlanacak.

Benzer bir imkân, fon portföyündeki ve fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu SPK tarafından belirlenen paylardan kazanç sağlayan kişiler için de getiriliyor. Bu kişiler, ilgili piyasa endeksi veya başka nesnel ölçütler üzerinden hesaplanan olağan getiriyi aşan kazançlarını genel hisse iade hesabına isteğe bağlı biçimde aktarabilecek.

Öte yandan, SPK’nın belirli maddelerinde tanımlanan fiilleri tasfiye kapsamındaki fonlar aracılığıyla işlediği ya da bu fiilleri işleyenlerle birlikte hareket ettiği Kurul tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara, ilgili fonların tasfiye veya geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.