Apollo 11 yazılımının öncüsü Margaret Hamilton 90 yaşında hayatını kaybetti

Apollo 11’in Ay’a inişinde kullanılan yazılımın geliştirilmesine öncülük eden bilgisayar bilimcisi Margaret Hamilton, 90 yaşında hayatını kaybetti. Eski işvereni Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT), Hamilton’ın 30 Eylül’de yaşamını yitirdiğini duyurdu.

Bilgisayar biliminin öncü isimlerinden Hamilton, NASA’nın Apollo görevleri için yazılım üreten mühendis ekibine liderlik etti. Çalışmaları sırasında “yazılım mühendisliği” terimini ortaya attı. MIT, yaptığı açıklamada Hamilton’ı “bir öncü” olarak tanımladı ve onun, yazılım mühendisliği henüz yaygınlaşmamışken bu alanda çalıştığını vurguladı. Enstitüye 1959’da katılan Hamilton, 1970’lerin ortalarına kadar burada görev yaptı ve Yazılım Mühendisliği Bölümü’nü yönetti.

Hamilton’ın liderliğindeki ekip, Apollo 11 projesinde görev yapan ABD’li astronotlar Neil Armstrong ile Buzz Aldrin’in Ay’a güvenli biçimde inmesine yardımcı olan uçuş içi yazılımların tamamını yazıp test etti. Hamilton, 2019’da Guardian’a verdiği röportajda, “Hem fikrin kendisi hem de daha önce hiç yapılmamış olması beni cezbetti. Ekibe katılan ilk programcı ve işe aldıkları ilk kadındım” ifadelerini kullanmıştı.

Apollo 11’in 1969’daki tarihi inişine dakikalar kala, uzay aracındaki bilgisayar bir hata alarmı verdi. Alarm, bilgisayarın aşırı yüklendiğine işaret ediyordu; bu nedenle karmaşık inişin tamamlanamayabileceği düşünüldü. Ancak Hamilton ve ekibi bu ihtimali önceden hesaba katarak “öncelik odaklı yazılım” geliştirmişti. Sistem, arka plandaki görevleri durdurup en önemli işleme, Ay’a inişe, öncelik tanıyabiliyordu.

Ekibin geliştirdiği yazılım çalışmaları, 1969’da çekilen ve Hamilton’ı yanında yükselen basılı bilgisayar kodlarıyla gösteren bir fotoğrafla da hafızalara kazındı. Fotoğrafın 1969 tarihli olduğu ve Hamilton’ı basılı kod yığınının yanında gösterdiği belirtiliyor.

Hamilton, bilime ve uzay yolculuğuna katkıları nedeniyle 2016’da dönemin ABD Başkanı Barack Obama tarafından Başkanlık Özgürlük Madalyası’yla ödüllendirildi. Madalyayı takdim eden Obama, Hamilton’ın “insanlığı uzaya göndermeye yardımcı olan, adı olmayan kadınlar kuşağını sembolize ettiğini” söyledi.

1936’da Indiana’da dünyaya gelen Hamilton, 1955’te Michigan Üniversitesi’nde matematik eğitimi almaya başladı. Daha sonra Earlham Koleji’ne geçen Hamilton, 1958’de matematik lisans derecesini aldı. Bir yıl sonra eşiyle Boston, Massachusetts’e taşındı ve başlangıçta eşinin hukuk eğitimi boyunca ona destek olmak amacıyla MIT’de çalışmaya başladı.

1970’lerden itibaren uzmanlığını kendi yazılım şirketlerini kurmak için kullanan Hamilton’ın şirketlerinden Hamilton Technologies, Massachusetts’te faaliyet göstermeyi sürdürüyor. Hamilton’ın mezun olduğu Earlham Koleji, sosyal medya paylaşımında ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirirken, uzun yaşamı boyunca elde ettiği olağanüstü başarıları kutlama fırsatı buldukları için minnettar olduklarını bildirdi. Kolej ayrıca Hamilton’ın öncü ruhunun ve olağanüstü mirasının gelecek nesil Earlham sakinlerine ilham vermeyi sürdüreceğini kaydetti.