Haberin öne çıkan noktaları
- Türkiye’nin Feridun Sinirlioğlu’nu BM Genel Sekreterliği için aday göstermesi, daha önce AGİT adaylığını destekleyen Yunanistan’da endişeye yol açtı. Atina, özellikle Fransa’nın tutumunu ve Ankara’nın diplomatik temaslarını yakından izliyor.
Türkiye’nin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği için Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu’nu aday göstermesi, Atina’da kaygıyla karşılandı. Yunanistan, 2024’te Sinirlioğlu’nun AGİT Genel Sekreterliği adaylığını desteklemişti. Ancak Ankara ile çıkarlarının karşı karşıya geldiği BM’de üst düzey göreve seçilme olasılığı, Atina’nın yaklaşımını değiştirdi.
Adaylığın duyurulması, Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanan diplomatik rekabetin BM gündemine taşınmasının hemen ardından geldi. Atina’da Sinirlioğlu’nun Genel Sekreter olması, özellikle Kıbrıs meselesinde BM’nin üstlendiği kolaylaştırıcı rol nedeniyle Ankara’nın uluslararası kurumdaki konumunu güçlendirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. BM’nin başına Türk bir ismin geçmesi, Yunanistan bakımından Kıbrıs sorunu başta olmak üzere yeni bir diplomatik denge anlamına gelebilir.
Atina’yı adaylık konusunda kaygılandıran ne?
Atina’daki endişelerin iki temel başlıkta toplandığı belirtiliyor. İlk olarak, Türkiye’nin BM Genel Sekreterliği için aday çıkarma olasılığı son iki yıldır New York’taki diplomatik çevrelerde konuşuluyor. İkinci olarak ise Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, Sinirlioğlu’nun adaylığının BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimî üyesinden destek alması için diplomatik temaslarını artırması dikkat çekiyor.
Erdoğan’ın son bir haftada ABD Başkanı Donald Trump ile iki kez telefon görüşmesi yapması ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la da temas kurması Yunanistan’da yakından takip edildi. Atina’da bu görüşmeler, Türkiye’nin adayına destek sağlamak amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimlerin parçası olarak yorumlanıyor. Huffington Post haber portalı da Yunanistan’ın daha önce destek verdiği bir isme bu kez neden mesafeli durduğunu açıklamak zorunda kalabileceğine işaret etti.
Türkiye ve Yunanistan AGİT görevleri için nasıl uzlaşmıştı?
Ankara ile Atina, 2024’te yürütülen diyalog sürecinin yaklaşımına uygun biçimde AGİT bünyesindeki iki görev için ortak adaylar belirlemişti. Feridun Sinirlioğlu, AGİT Genel Sekreterliği için gösterilirken Yunan diplomat Mania Telaian da AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi başkanlığına aday gösterilmişti. Yunanistan’ın o dönemde Sinirlioğlu’na verdiği destek ile BM adaylığına yönelik bugünkü kaygısı arasındaki fark, Atina’nın açıklamak durumunda kalabileceği bir tutum değişikliği olarak değerlendiriliyor.
Fransa’nın tutumu neden belirleyici görülüyor?
Yunanistan, BM Güvenlik Konseyi’nin daimî üyelerinden Fransa’nın Türkiye ile son dönemde geliştirdiği yakınlaşmayı da endişeyle izliyor. Ta Nea’da Diyonisis Nasopulos imzasıyla yayımlanan “Fransız anahtarı” başlıklı analizde, Paris’in Sinirlioğlu’na destek verme ihtimali Atina için ciddi bir kaygı unsuru olarak ele alındı.
Analizde, Fransa’nın diplomatik yönünü Atina’dan Ankara’ya çevirmesi olasılığına dikkat çekilirken, Paris’in Sinirlioğlu’nu desteklemesinin Macron tarafından Erdoğan’a sunulabilecek “hesaplanamaz büyüklükte bir hediye” olacağı vurgulandı. Atina’nın, Fransa’nın artık bilinmeyen sularda ilerlediği ve “Fransız anahtarının” yakın gelecekte bütün kapıları açamayabileceği kaygısını taşıdığı da aktarıldı.
BM Genel Sekreterliği seçimi ne zaman yapılacak?
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in görev süresi 31 Aralık 2026’da sona erecek. Yeni genel sekreterin 1 Ocak 2027’de görevine başlaması bekleniyor. Sinirlioğlu’nun da aralarında bulunduğu toplam 11 isim şu anda Genel Sekreterlik için yarışıyor; önümüzdeki günlerde başka ülkelerin de aday göstermesi mümkün.
Seçim sürecinde BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimî üyesinin —ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa— desteği belirleyici olacak. Bu ülkelerden herhangi birinin veto kullanması, bir adayın seçilmesinin önünü kesebilir. Bu nedenle Fransa’nın alacağı tutum, Sinirlioğlu’nun adaylığı açısından kritik önem taşıyor.
