Avrupa Yatırım Bankası iklim uyumuna 30 milyar euro ayırmayı planlıyor

Avrupa'da 2025 yazında yaşanan aşırı sıcaklar, orman yangınları ve seller, iklim değişikliğinin ekonomik maliyetini yeniden gündeme taşıdı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ile Mannheim Üniversitesi'nin ortak çalışması, bu olayların Avrupa Birliği genelinde tahminen 43 milyar euroluk kayba yol açtığını ortaya koydu. Çalışmada, bu etkilerin birikerek 2029'a kadar 126 milyar euroya ulaşabileceği öngörüldü.

Bu yıl AB genelinde 600 bin hektardan fazla arazi yandı. Bu miktar, son 20 yılın uzun dönem ortalamasının iki katından fazlaydı. Haziran ayında ise Avrupa genelinde sıcaklıklar şimdiye dek kaydedilen en yüksek seviyelere çıktı.

Eylül ayında sıcak hava eylem planı açıklandı

En az 35 bin aşırı ölümün sıcak hava dalgalarıyla ilişkilendirildiği yazın ardından Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, eylül ayında yaptığı ilk “Birliğin Durumu” konuşmasında Avrupa çapında bir sıcak hava dalgası eylem planı duyurdu. Böylece iklim politikalarında emisyonları azaltmanın yanı sıra aşırı hava olaylarının yol açtığı zararı sınırlama ve bu olaylara hazırlanma konusu da öne çıktı.

Ekimde bütçe görüşmeleri tıkandı

AB ülkeleri, iklim uyum yatırımlarının da gündeme geldiği dönemde daralan mali imkânlarla karşı karşıya. Birliğin bir sonraki çok yıllı bütçesi üzerine yürütülen görüşmeler, 15-16 Ekim'de düzenlenen son AB liderler zirvesinde uzlaşma sağlanamadan sona erdi.

İklim Eylemi Komiseri Wopke Hoekstra, ülkelerin mali hareket alanının sınırlı olduğunu kabul etmekle birlikte, önceden yapılacak yatırımların iklim kaynaklı hasarların ardından ortaya çıkan faturadan daha düşük maliyetli olacağını savundu. Hoekstra, “Tüm veriler, bu yatırımları baştan yapmanın, yangınlardan, sellerden darbe alıp sonra hasarı ödemekten çok daha ucuza mal olduğunu gösteriyor. O senaryonun maliyeti açık ara daha yüksek,” dedi.

Avrupa Yatırım Bankası finansmanı artıracak

Avrupa Yatırım Bankası (EIB), perşembe günü açıkladığı planla iklim uyumuna ayırdığı finansmanı 2030'a kadar en az 30 milyar euroya çıkarmayı hedefliyor. Mevcut düzeyin iki katına çıkarılması öngörülen kaynak, Avrupa'nın altyapısını, su varlıklarını ve tarımını aşırı hava olaylarının giderek büyüyen ekonomik etkilerinden korumaya yönelik çabaları destekleyecek.

Avrupa'nın “iklim bankası” olarak anılan EIB, emisyon azaltım çalışmalarının yanında iklim değişikliğinin sonuçlarına karşı hazırlığın da öncelik kazanması gerektiği mesajını verdi. Banka, iklim risklerinin fiziksel etkilerine ilişkin anlayışın son yıllarda kayda değer biçimde geliştiğini; buna karşın uyum yatırımlarının sınırlı proje havuzu, kapasite eksiklikleri ve finansmana erişimdeki engeller nedeniyle ihtiyacın gerisinde kaldığını belirtti. EIB'nin ikinci iklim uyum planında, yatırımların hızlanması için projelerin daha güçlü biçimde hazırlanması, teknik kapasitenin geliştirilmesi ve kamu ile özel sektör sermayesinin daha fazla harekete geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

EIB Başkanı Nadia Calviño, iklim uyumunun tartışmasız bir zorunluluk olduğunu söyledi. Calviño, önleme amacıyla harcanan her 1 euronun, 10 euroluk hasar ve onarım giderini engellediğini savundu.

Plan kapsamındaki yatırımların enerji şebekeleri, kamu binaları, su sistemleri ve tarıma yönelmesi bekleniyor. Finansman ayrıca Avrupa Birliği şirketlerinin iklim uyum teknolojilerini pazara sunmasına destek olmayı amaçlıyor. Krediler, garantiler ve danışmanlık hizmetleri bir arada sunulacak; özellikle küçük işletmelerin uyum projelerini belirlemesi ve bunlar için finansman bulması kolaylaştırılacak. EIB, kamu kurumlarıyla şirketlerin kendi bölgelerindeki iklim risklerini değerlendirmesine yardımcı olacak araçlar da geliştirecek.

Girişim, kuraklık, sel, sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarının oluşturduğu maliyetlerle mücadeleyi ekonomik ve rekabetçilik politikalarının doğrudan bir parçası haline getiriyor. Aynı zamanda EIB'nin, dayanıklılık teknolojilerine yatırımı harekete geçirecek bir AB aracı olarak konumunu güçlendiriyor. Planla ilgili gündem başlıkları arasında 30 milyar euronun ülkelere ve sektörlere nasıl dağıtılacağı ve paketin ne ölçüde ek özel yatırım sağlayacağı da bulunuyor.

Komisyonun dayanıklılık çerçevesi bekleniyor

Avrupa Komisyonu'nun AB iklim dayanıklılığı çerçevesini gelecek hafta açıklaması bekleniyor. Belgenin, von der Leyen'in eylül ayındaki açılış konuşmasında gündeme getirdiği İklim Sigortası İttifakı hakkında da daha fazla netlik sağlaması öngörülüyor.

Finance Watch'ta kıdemli araştırma ve savunuculuk görevlisi olarak çalışan Paul Fox, sigortanın işleyen bir ekonomi için temel önemde olduğunu belirtti. Fox'a göre, iklim kaynaklı risklerin en yüksek olduğu bölgelerin sigorta kapsamı dışında kalması, AB'nin çözmesi gereken bir piyasa aksaklığına dönüştü.

Fox, posta hizmetlerinin her noktada kârlı olduğu için değil, insanların ihtiyaç duyduğu bir hizmeti topluluklara ulaştırdığı için Avrupa'nın dört bir yanında faaliyet gösterdiğini hatırlattı. Doğal afet sigortasının da benzer bir yaklaşımla güvence altına alınması gerektiğini söyleyen Fox, bunun insanların hayatlarını kurmalarına destek olacağını ve geleceğe yatırım yapma cesareti vereceğini ifade etti.