Haberin öne çıkan noktaları
- İngiltere’nin transatlantik köle ticaretindeki rolü için resmi özür dilemesi çağrısı, Kral 3. Charles’ın Karayipler ziyareti sırasında yeniden gündeme geldi. Buckingham Sarayı’na yakın kaynaklar, özür kararının hükümetin yetkisinde olduğunu savundu.
İngiltere’nin transatlantik köle ticaretindeki rolü nedeniyle resmi özür dilemesi tartışması, Kral 3. Charles’ın Karayipler turu ve İngiliz Milletler Topluluğu liderler zirvesi öncesinde yeniden alevlendi. Başbakan Andy Burnham’ın özür çağrılarını dinlemeye açık olduğunu açıklamasının ardından kraliyet çevrelerinden, bu konuda karar verme sorumluluğunun Buckingham Sarayı’nda değil hükümette olduğu mesajı geldi.
Buckingham Sarayı: Kral geçmişle yüzleşecek
Kral Charles, İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı’na (CHOGM) katılmak üzere çıktığı dokuz günlük Karayipler ziyaretinde Bahamalar, Guyana ve Antigua ve Barbuda’yı ziyaret ediyor. Zirvenin Antigua ve Barbuda’da düzenlenmesi beklenirken, Kral’ın toplantıdaki konuşmasında kölelik geçmişine de değinmesi öngörülüyor.
Buckingham Sarayı sözcüsü, Kral’ın ziyaret sırasında geçmişin acı veren yönlerini gündeme getireceğini belirterek, “(Kral) Bu ziyarette geçmişin en utanç verici olaylarıyla yüzleşmekten geri durmayacak. Bu nedenle konuşmasında gerçek bir samimiyet ve içten bir üzüntüyle bu konulara yer vereceğini bekleyebilirsiniz.” dedi.
Sözcü, Charles’ın Burnham’ın açıklamalarına yönelik bir tepki verip vermediği sorusuna, Kral’ın hükümetin siyasi tutumuna ilişkin yorum yapmasının uygun olmayacağını söyledi. Burnham’ın yazısından önceden haberdar edilen Charles’ın özür konusundaki yaklaşımına ilişkin değerlendirmeyi ise saray çevreleri yaptı. Kraliyet ailesine yakın kaynaklar, resmi özür kararı alma yetki ve sorumluluğunun Saray’a değil hükümete ait olduğunu vurguladı.
Charles, Bahamalar ve Antigua ve Barbuda’nın da aralarında bulunduğu bazı Karayip ülkelerinde devlet başkanı unvanını taşıyor. Ziyaret ettiği ülkelerde kölelik için özür dilenmesi ve tazminat ödenmesi talebiyle gösteriler düzenleniyor.
Burnham: Özür çağrılarını dinlemeye açığım
Başbakan Andy Burnham, Kral’ın bölge turu sürerken ve İngiliz Milletler Topluluğu liderler zirvesine günler kala The Guardian’da yayımlanan makalesinde İngiltere’nin kölelik tarihindeki rolüne dikkat çekti. Burnham, “Ülkemiz, köleliği kaldıran cesur insanların olduğu kadar insan yaşamı üzerinden ticaret yapan da bir ülke.” ifadelerini kullandı.
Atlantik’in iki yakasını kapsayan köle ticaretini “barbarca” diye niteleyen Burnham, İngiltere’nin geçmişte köleliğin kaldırılmasına öncülük ettiğini, bugün de liderlik gösterebileceğini söyledi. Köle ticaretinden etkilenenlerle diyalog kurulmasını teklif eden Başbakan, İngiltere adına resmi özür dilenmesi çağrılarının dinlenmesini bu sürecin önemli bir parçası olarak tanımladı ve böyle bir özür talebine açık olduğunu belirtti.
Tazminat taleplerine ise olumlu yaklaşmadığını dile getiren Burnham, “Doğru yanıtın bu olmadığını düşünüyorum. Farklı bir çağda, başka yasalar altında yaşananlar nedeniyle bunlarda hiçbir etkisi olmayan bugünün Britanyalılarının geçmişin yanlışlarından sorumlu tutulamayacağını düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Kral Bahamalar’da geçmişteki acıları andı
Kölelik ve özür tartışmaları, Charles’ın üç Karayip ülkesini kapsayan ziyareti ve İngiliz Milletler Topluluğu hükümet başkanları toplantısında yapacağı konuşma öncesinde yoğunlaştı. 77 yaşındaki Kral, ziyaretinin ilk durağı olan Bahamalar’da salı günü geçmişte yaşanan acılara değindi. Charles, 27 Ekim’de yaptığı konuşmada, “Bu adalarda ve ötesinde geçmişte yaşanan büyük acıları ve adaletsizlikleri kabul etmemiz ancak doğru olandır.” dedi.
Kral, Bahamalar’daki ziyaretinin ardından Antigua ve Barbuda’nın başkenti St. John’s’ta gerçekleştirilecek İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları zirvesine katılacak. 56 üyeli topluluk, çoğunlukla eski İngiliz sömürgelerinden oluşuyor ve yaklaşık 2,7 milyar kişilik nüfusu kapsıyor. İngiltere’nin köle ticaretindeki merkezi rolü, topluluk içinde uzun süredir tartışma konusu olmayı sürdürüyor.
İngiltere’nin köle ticaretindeki rolü
Avrupalı tüccarlar, 15’inci yüzyıldan 19’uncu yüzyıla uzanan dönemde milyonlarca Afrikalıyı kaçırarak köle olarak sattı. Tahminlere göre İngiltere, yaklaşık 3,2 milyon kölenin taşınmasından sorumluydu. Bu rakam, ülkeyi Portekiz’in ardından Avrupa’da köle ticaretine en fazla katılan ikinci ülke konumuna getiriyor.
İngiltere, kölelik nedeniyle bugüne kadar resmi özür dilemedi ve tazminat ödemeyi kabul etmedi. Sömürgecilik ve köle ticareti üzerinden yüzyıllar boyunca kazanç sağlayan ülke, aynı zamanda köle ticaretinin kaldırılmasına öncülük ettiğini savunuyor. İngiltere Parlamentosu, 1833’te Britanya İmparatorluğu’nun büyük bölümünde köleliği sona erdiren yasayı kabul etmişti.
