Haberin öne çıkan noktaları
- Samsun’un Çarşamba ilçesindeki 820 yıllık Göğceli Camii, özgün mimarisine uygun biçimde restore ediliyor. Çalışmaların ardından ibadete açılması ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne önerilmesi planlanıyor.
Samsun’un Çarşamba ilçesinde bulunan Göğceli Camii’nde, tarihi yapıyı özgün özelliklerine kavuşturmak amacıyla restorasyon yürütülüyor. 1206’da çivi kullanılmadan ahşap yığma tekniğiyle inşa edilen caminin, çalışmalar tamamlandıktan sonra yeniden ibadete açılması ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne teklif edilmesi hedefleniyor.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün yürüttüğü restorasyon 16 Şubat 2026’da başladı ve 550 takvim günü sürmesi planlandı. Yapıyı hava koşullarından korumak için üzerine geçici çelik çatı kuruldu, çevresi de metal duvarlarla güvenceye alındı. İç ve dış bölümlere kurulan iskeleler üzerinden özgün yapı unsurlarının korunmasına yönelik çalışmalar yapıldı.
Çalışmalar sırasında caminin ahşap kaplaması ve karkası söküldü. Döşemelerin arasında biriken moloz ve kir temizlenirken demir parçalar da yapıdan çıkarıldı. Restorasyon planında taşıyıcı ahşap elemanların sağlamlaştırılması, gerekli noktalara ahşap dolgu ve koruyucu uygulamaların yapılması yer alıyor.
Çatıda geleneksel hartama kullanılacak
Yapının temelindeki ahşap kadron ile temel kirişlemelerinin yeniden ihya edilerek güçlendirilmesi, ahşap döşemelerin de özgün malzemeye uygun şekilde yenilenmesi öngörülüyor. Bugünkü kiremit örtünün yerini geleneksel ahşap çatı malzemesi hartama alacak. Ahşap tavan ve sütunlardaki kalem işi süslemeler için bakım, tamamlama ve konservasyon çalışmaları gerçekleştirilecek.
Samsun Vakıflar Bölge Müdürü Hüseyin Uysal, caminin mimari özelliklerinin korunarak yenilendiğini belirtti. Uysal, “Göğceli Camii 1206 yılında inşa edilmiş olup yapıda çivi kullanılmadığı için çivisiz cami olarak da bilinmektedir. Karadeniz Bölgesi'nde Anadolu ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birisidir. Ahşap yığma tekniği ile yapılmış ve tavandaki ahşaplarda kök boyaları ile kalem işi nakışlar mevcuttur. Çatı örtüsü kiremitle kaplanmıştır” dedi.
Restorasyonun 16 Şubat 2026’da başladığını ve 550 gün süreceğini hatırlatan Uysal, geçici koruma önlemlerinin yapıyı hava şartlarından kaynaklanabilecek zararlara karşı almak için uygulandığını söyledi. Uysal, “Bu detaylı restorasyon sürecinde yapı hava şartlarından zarar görmemesi için cami geçici koruyucu çatı ve metal duvarlarla koruma altına alınmıştır. Camiyi özgün hale getirmek için çatıdaki kiremit örtü ahşap malzeme olan hartama ile değiştirilecek olup ahşap tavan ve duvarlarda yenileme yapılacaktır. Ayrıca taşıyıcı sistemlerde sağlamlaştırma yapılacak ve ahşap döşemeler yenilenecektir. Restorasyon sonrasında ibadete açılacak olan cami UNESCO geçici kültürel miras listesine teklif edilecektir. Vakıflar Genel Müdürlüğü her zaman olduğu gibi bugün de kültürel mirasına sahip çıkmaya devam edecektir” diye konuştu.
Göğceli Camii, Çarşamba ilçesinin Hasbahçe Mahallesi’nde, Göğceli Mezarlığı içerisinde yer alıyor. Ahşap numuneler üzerinde yapılan testler, yapının 1206’da inşa edildiğini ortaya koydu; caminin önündeki revakın ise 1335’te eklendiği belirlendi. Yapı, 16 Mayıs 1986’da birinci derecede korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildi.
Çivisiz ahşap yığma tekniği nedeniyle “Çivisiz Cami” adıyla da bilinen yapıda, kuzey-güney doğrultusunda 14, doğu-batı doğrultusunda 13 metre uzunluğunda tek parça ahşap kalaslar kullanıldığı belirtiliyor. Ahşap tavan ve duvarlardaki kök boyalarıyla yapılan kalem işi bezemeler caminin öne çıkan özellikleri arasında. Deprem takozu sistemi sayesinde bölgedeki çok sayıda depremi hasar görmeden atlatan tarihi yapı, bu özelliğiyle de günümüze ulaşmayı başardı.
