Elektrik sayaçlarında 2027 hedefi: 7 milyon abone uzaktan okunacak

Elektrik dağıtımında dijitalleşme kapsamında akıllı sayaç kurulumları hız kazanıyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) çerçevesinde 2027 yılının sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO kurulmasının planlandığını açıkladı. Hedef doğrultusunda iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacı uzaktan okunabilecek; 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verileri de şebeke izleme sistemiyle takip edilebilecek.

Yılmaz, EPDK ile Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) işbirliğinde düzenlenen “Elektrik Dağıtım Sektöründe 1. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri” etkinliğinde konuştu. Yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım, enerji depolama ve dağıtık üretim alanlarındaki gelişmelerin enerji sektöründe kapsamlı bir değişim yarattığını belirten Yılmaz, bu dönüşümün elektrik dağıtım şebekelerinin çalışma biçimini de yeniden şekillendirdiğini ifade etti.

Akıllı sayaç ve mobil uygulama

EPDK desteğiyle bir araştırma-geliştirme projesi kapsamında geliştirilen MASS’ta sayaç dönüşümü 1 Mart 2026’da başladı. Yılmaz’ın verdiği bilgiye göre eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin Akıllı Sayaç PRO’nun kurulumu tamamlandı. Kurum, 2027 sonuna dek yaklaşık 2,7 milyon yeni Akıllı Sayaç PRO’nun daha sisteme kazandırılmasını planlıyor.

Yılmaz, uzaktan okuma ve şebeke takibine ilişkin hedefi şu sözlerle açıkladı: “2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon adet Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanmaktadır. Böylelikle iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması, ayrıca şebeke izleme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi sağlanacaktır.” Dönüşümün temelinde, mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacı yeni sisteme dahil etme hedefinin bulunduğunu vurguladı.

Akıllı sayaç çalışmalarıyla birlikte tüketicilere yönelik MASS kullanıcı mobil uygulamasının test sürümü de kullanıma açıldı. Türkiye’deki tüm elektrik abonelerinin erişimine sunulması planlanan uygulama üzerinden tüketim ve üretim verileri, elektrik kesintisi kayıtları, tazminat bilgileri ve planlı kesinti bildirimleri görüntülenebilecek.

Yılmaz, uzaktan haberleşme ve şebekeden veri toplama kapasitesinin artırılmasının farklı alanlarda yeni olanaklar sağlayacağını belirtti. Bu sistemlerle arızaların önceden tahmin edilmesi ve risk odaklı bakım yapılmasının yanı sıra kayıp ve kaçakla mücadele edilmesi, şebekenin afetlere karşı dayanıklılığının güçlendirilmesi amaçlanıyor. Sayaç değişimlerinin EPDK tarafından yakından izleneceğini kaydeden Yılmaz, “Akıllı sayaç dönüşümünde planlamanın gerisinde kalan şirketlerle ilgili gerekli tedbirlerin alınacağını da özellikle vurgulamak isterim.” dedi.

Dağıtım yatırımları ve Ar-Ge

Türkiye’de hizmet veren 21 elektrik dağıtım şirketinin farklı coğrafi ve iklim koşullarında faaliyet gösterdiğini hatırlatan Yılmaz, dağıtım altyapısının düzenli yatırım ve bakım gerektirdiğini söyledi. 2026-2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama dönemi için yatırım tavanının önceki döneme kıyasla reel olarak yaklaşık 1,5 katına, planlı bakım kaynaklarının ise 2,1 katına çıkarıldığını belirtti. Yılmaz, “EPDK olarak 2026-2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme göre reel olarak yaklaşık bir buçuk katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükselttik.” ifadelerini kullandı.

Yatırım miktarının yanında bu harcamaların hizmet kalitesi üzerindeki sonuçlarının da değerlendirilmesi gerektiğine dikkati çeken Yılmaz, “Zira önemli olan yalnızca ne kadar yatırım yaptığınız değil, bu yatırımın vatandaşımıza hizmet ve kaliteye nasıl yansıdığıdır.” dedi. Nisan 2026’da yayımlanan kalite faktörü düzenlemesinde elektrik kesintilerinin süresi ve sıklığının yanı sıra teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti, iş sağlığı ve güvenliği göstergelerinin birlikte ele alındığını aktardı. Söz konusu ölçütlerin dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarını da etkilediğini kaydetti.

Elektrik ve doğal gaz dağıtımındaki Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin rakamları da paylaşan Yılmaz, Temmuz 2014’ten bu yana toplam 2 bin 85 proje başvurusu yapıldığını, bunların 724’ünün kabul edildiğini açıkladı. Kabul edilen projelerin 619’u elektrik dağıtımı, 105’i ise doğal gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildi.

5 Eylül’de yayımlanan düzenlemelerle Ar-Ge ve yenilik çalışmalarının destek kapsamının genişletildiğini bildiren Yılmaz; prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme çalışmalarının belirli koşullarla desteklenebileceğini belirtti. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına yönelik düzenlemelerin de bu kapsama alındığını ifade etti. Laboratuvarda geliştirilen teknolojilerin sahada da başarılı olması gerektiğini söyleyen Yılmaz, Ar-Ge çalışmalarının ürün geliştirme faaliyetleriyle tamamlanmasının önemini vurguladı.

Yerli yazılım ve şebeke güvenliği

Elektrik dağıtımında dijitalleşmenin şebeke yönetimi, arıza tespiti ve bakım süreçlerinde değişime yol açtığını belirten Yılmaz, bu süreçte siber güvenlik, sistemler arası uyum ve hizmet sürekliliğinin öneminin arttığını dile getirdi. Ocak 2023’ten itibaren başvuruları alınan “Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı” kapsamında sunulan 72 yazılım projesinden 26’sının kabul edildiğini açıkladı.

Yılmaz, 2026-2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik bir teşvik uygulandığını da bildirdi. Buna göre söz konusu şirketler için ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranında yüzde 5 artış öngörülüyor. EPDK ve Elder işbirliğiyle gerçekleştirilen etkinliğin, 21 dağıtım şirketini araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle bir araya getirdiğini belirten Yılmaz; kuluçka merkezleri, hızlandırma programları ve yaygınlaştırma faaliyetlerinin de belirli koşullar altında desteklendiğini kaydetti.

EPDK’nin öncelikleri arasında daha güvenilir elektrik şebekeleri oluşturmak, yatırım ve bakım süreçlerini daha etkin hale getirmek, çalışanların güvenliğini artırmak ve tüketicilere daha kaliteli hizmet sunmak bulunuyor.