Fon ödemeleri ne zaman yapılacak? Tasfiyedeki fonlar için ödeme takvimi var mı?

Tasfiyeye alınan yatırım fonlarındaki yatırımcıların en çok sorduğu soru, paralarını ne zaman alacakları. Kısa cevap: Olağanüstü tasfiyedeki Tera, Pusula ve Atlas fonları için kesin bir ödeme takvimi henüz açıklanmadı. Olağan tasfiyeye alınan Hedef Portföy fonlarında ise ödemelerin bu hafta, öncelikle para piyasası fonlarından başlaması planlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek 20 Ekim’de yaptığı açıklamada, 1 milyon liraya kadar ara ödemenin, fonlara ilişkin kanun teklifi Meclis’ten geçtikten sonra yapılacağını söyledi. Sosyal medyada ise 20 Ekim’de Türkiye gündemine giren #TümFonlaraOdemeTakvimi etiketiyle net bir ödeme takvimi, #OnceAnaParaSonraTMSF etiketiyle de ana paranın öncelikle ödenmesi talep ediliyor.

Ara ödeme için kanun bekleniyor

Şimşek’in açıklamasına göre ara ödemede önceliği küçük yatırımcılar ve para piyasası fonu yatırımcıları alacak. Şimşek, ödemelerin fonlardaki kaynakların durumuna göre yapılacağını belirterek, olağanüstü tasfiyedeki fonlarda 1 milyon liraya kadar ödeme yapılabilirse yaklaşık 390 bin hesabın “temizlenmiş” olacağını söyledi. Ara ödemenin hukuki dayanağı, Meclis’te görüşülen “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi”.

Teklif 14 Ekim’de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi, Genel Kurul’un 20 Ekim’de kabul ettiği grup önerisiyle görüşmeleri öne çekildi. Kanun Genel Kurul’da kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra olağanüstü tasfiyedeki fonlarda ara ödemelerin önü açılacak. 20 Ekim akşamı itibarıyla teklif henüz yasalaşmadı.

Şimdiye kadar ne kadar ödendi?

Bakan Şimşek’in verdiği bilgilere göre tasfiye kararı alınan 7 portföy şirketine ait 131 fondan 66’sı tamamen tasfiye edildi. Olağan tasfiyesini tamamlayan 3 şirketin fonlarında 45 bin 747 hesaba toplam 40,8 milyar lira ödendi.

Fon Koordinasyon Kurulu’nun 13 Ekim’deki beşinci toplantısının ardından yapılan açıklamada, Ziraat Bankası aracılığıyla A1, Bulls ve Pardus portföy şirketlerinin fonlarındaki 43 bin 643 yatırımcıya 6,4 milyar lira ödendiği bildirilmişti; bu tutar 40,8 milyar liralık toplamın içinde. Bulls Portföy de 18 Ekim’de, toplam büyüklüğü yaklaşık 5,4 milyar lira olan 15 fonunun tasfiye işlemlerinin tamamlandığını duyurdu.

Kimler hâlâ bekliyor?

Şimşek’e göre olağanüstü tasfiye süreci Tera, Pusula ve Atlas portföy şirketlerinin fonlarında devam ediyor. Ödeme bekleyen yatırımcıların büyük bölümü bu fonlarda bulunuyor. Hedef Portföy’ün 31 fonundaki (4’ü para piyasası fonu) 23 bin 925 hesap da bekleyenler arasında: SPK 15 Ekim’de bu fonları daha önce belirlenen ara ödeme mekanizmasının dışına çıkarıp olağan tasfiyeye tabi tuttu. Fon Koordinasyon Kurulu 18 Ekim’de, bu hafta başta para piyasası fonlarındakiler olmak üzere mümkün olan en fazla sayıda kişiye ödeme yapılmasının planlandığını açıkladı. Fon bazında kesin tarih ise varlıkların nakde dönüşmesine bağlı. Bakan, Atlas’ın sahiplerinin, fonlardan dışarı çıkarılan varlıkların iadesi için tasfiyeyle görevli kurumla görüştüğünü ve iade iradesi gösterdiğini de aktardı.

Ara ödeme nasıl hesaplanacak?

Kanun teklifine göre ara ödeme yalnızca SPK’nın belirleyeceği fonlarda yapılabilecek. Ödeme iki aşamada gerçekleşecek:

• Ara ödeme: Yatırımcının net yatırım tutarı, yani fona yatırdığı parayla fondan çektiği para arasındaki fark esas alınacak. Net yatırımı 1 milyon liranın altında olana bu tutara kadar, 1 milyon lira ve üzerinde olana en fazla 1 milyon lira ödenebilecek. Para piyasası fonları dışında ara ödeme, yatırımcının hesabındaki fon paylarının bir önceki gün sonu değerini aşamayacak. Ödeme fon malvarlığından karşılanacak. Teklife göre nakit yetmezse SPK, net yatırımı en düşük olandan başlayarak ödeme yapılmasına ya da herkese uygulanacak asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesine karar verebilecek.

• Nihai ödeme: Daha önce yapılan ödemeler mahsup edildikten sonra kalan tutar dağıtılacak. Teklife göre nakit yetmezse esas alınacak net yatırım tutarı, TÜFE ve Yİ-ÜFE değişiminin ortalamasıyla güncellenerek hesaplanacak ve SPK, net yatırımı en düşük olandan başlayarak ödeme yapılmasına karar verebilecek. Bakan Şimşek ise nihai ödemelerin yatırımcıların fondaki payı oranında yapılacağını söyledi.

Teklife göre Sermaye Piyasası Kanunu’nun 104, 106 ve 107. maddelerindeki fiilleri işlediği ya da bunlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara ödeme yapılmayacak.

Nihai ödeme uzun sürebilir

Şimşek, nihai ödemelerin pay oranında yapılacağını ve tam tasfiyenin zaman alacağını söyledi. Bakan, örnek olarak ABD’deki Madoff vakasını gösterdi; bu vakada tasfiyenin 2008’de başladığını, ilk ödemelerin ise ancak 2011’de yapılabildiğini söyledi.

Kanun teklifine göre fonlar adına geri kazanılan tutarlar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) nezdinde, her fon için ayrı alt hesaplarda tutulacak; tasfiye sürerken tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiye tamamlanmışsa Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne aktarılarak dağıtılacak. Şimşek, geliştirilen bir algoritmayla fonlar üzerinden piyasa bozucu işlemlerden kazanç sağladığı tespit edilenlerden ilk aşamada 10 milyon lira ve üzeri reel kazanç elde edenlere başvurulacağını ve gönüllü iade isteneceğini söyledi. Bakan, iade olmazsa Adalet Bakanlığı’nın hukuki süreç işleteceğini açıkladı.

SPK ise Eylül ayında tasfiye süresini 3 aydan 6 aya çıkarmış, bunun tasfiyenin kesin olarak 6 ay süreceği anlamına gelmediğini duyurmuştu.

Henüz bilinmeyenler

• Olağanüstü tasfiyedeki fonlarda ara ödemenin başlayacağı tarih açıklanmadı.

• Nihai ödemenin tarihi ve oranı belli değil; her fonun tasfiye sonucuna göre değişecek.

• Kanunun Genel Kurul’da kabul tarihi ve Resmî Gazete’de yayımlanma tarihi henüz belli değil.