Fransa’da Öğrenci Protestoları Büyüyor: 160 Bini Aşan Katılım, Gözler 17 Ekim’de

Fransa’da eğitim sistemindeki sorunlara tepki amacıyla liselerde başlayan öğrenci protestoları üçüncü haftasına girerken, eylemler ülke genelinde daha geniş kesimlerin katılımıyla sürdü. Öğretmen açığı, sınıfların aşırı kalabalık olması, ders saatlerinin uzunluğu ve okulların fiziki yetersizlikleri nedeniyle başlayan gösteriler, eğitim politikalarının yanı sıra polis müdahaleleri ve sosyal adalet taleplerini de gündeme taşıdı.

Başkent Paris’in yanı sıra Lyon, Marsilya, Nantes, Rennes, Strasbourg ve Bordeaux’da lise ve üniversite öğrencileri yeniden yürüyüşler düzenledi. Eğitim sendikaları ile bazı öğretmenlerin destek verdiği eylemlerin bazı noktalarında göstericiler ve polis arasında arbede yaşandı. Protestoların, öğrencilerin Sarı Yelekliler hareketiyle birlikte 17 Ekim Cumartesi günü gerçekleştireceği ortak gösterilerle yeni bir boyuta taşınması bekleniyor.

Ülke genelinde 160 binden fazla kişi sokağa çıktı

Fransa İçişleri Bakanlığı, bugünkü gösterilere ülke çapında 161 bin 500 kişinin katıldığını açıkladı. Öğrenci ve sendika örgütleri ise eylemlerdeki toplam katılımın 480 bine ulaştığını bildirdi. Protestolar nedeniyle 214 lisede eğitim yapılamadı. Hükümet, bir önceki haftada düzenlenen gösterilere 266 bin kişinin katıldığını duyurmuştu.

Paris’teki ana yürüyüş, Place d’Italie Meydanı’ndan başlayarak Invalides yönünde gerçekleştirildi. Yürüyüşe katılan öğrenciler, eğitim sistemine daha fazla bütçe ayrılmasını ve gösteriler sırasında polis müdahalelerinin sona erdirilmesini talep etti. Başkentte ayrıca belediye binası ile Port-Royal Meydanı arasında daha küçük çaplı ikinci bir yürüyüş yapıldı. Bazı gösterici gruplarıyla güvenlik güçleri arasında bu eylem sırasında da gerginlik yaşandı.

Greta Thunberg’den Fransız öğrencilere destek

İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg de Fransa’daki öğrenci eylemlerine destek veren isimler arasında yer aldı. Thunberg, Paris’in yakınındaki Saint-Denis kentinde bulunan Paul-Eluard Lisesi önünde düzenlenen öğrenci gösterisine katıldı.

Fransız öğrencilerle gurur duyduğunu söyleyen Thunberg, geleceğin gençlerin elinden alındığını ve okulların ihtiyaç duyduğu yatırımları alamadığını ifade etti. Gençlerin, kendilerini doğrudan ilgilendiren karar alma süreçlerine dahil edilmediğini belirten aktivist, eğitime yeterli kaynak aktarılmamasının toplumda gençlere öncelik verilmediğini gösterdiğini savundu.

Mücadeleyi sürdüreceklerini vurgulayan Thunberg, “Pes etmeyeceğiz” dedi. İsveçli aktivist, Fransız polisinin genç göstericilere yönelik müdahalelerini de eleştirdi. Eylem sırasında yaklaşık 20 avukat da olası polis müdahalelerine karşı öğrencileri korumak amacıyla cübbeleriyle okulun önünde toplandı.

Öğrenciler ve Sarı Yelekliler 17 Ekim’de buluşacak

Fransa’da Sarı Yelekliler hareketindeki bazı aktivistlerle öğrenci ve çeşitli toplumsal hareketlerin temsilcileri, 17 Ekim Cumartesi günü ortak gösteriler düzenlenmesi için çağrı yaptı. “Jaunes et jeunes, nos luttes se rencontrent” (Sarılar ve gençler, mücadelelerimiz buluşuyor) sloganıyla duyurulan çağrıda, eğitim sistemindeki sorunlara karşı yürütülen mücadelenin hayat pahalılığına yönelik itirazlarla birleştirilmesi hedeflendi.

Paris’teki gösterinin saat 14.00’te Bastille Meydanı’nda başlaması ve Opera yönünde yürüyüş yapılması planlanıyor. Rennes’de de aynı saatte Cumhuriyet Meydanı’nda toplanılması çağrısında bulunuldu. Öğrenciler ve öğretmenlerin yanı sıra işçiler, çiftçiler ve emekliler de eylemlere davet edildi.

Sarı Yeleklilerden bazı grupların destek vereceği 17 Ekim gösterileri, eylül ayından bu yana devam eden lise protestolarında yeni bir aşama olarak değerlendiriliyor. Öğrenci örgütleri, eğitim sistemine ilişkin talepleri hayat pahalılığı ve sosyal adalet başlıklarıyla bir araya getirerek farklı toplumsal kesimleri ortak bir mücadelede buluşturmayı amaçlıyor. Paris başta olmak üzere ülkenin çeşitli kentlerinde yapılacak eylemlerle protestoların daha geniş bir katılıma ulaşması bekleniyor.

147 eğitim çalışanı yaralandı

Fransa Eğitim Bakanlığı, protestoların başladığı tarihten bu yana 147 eğitim çalışanının yaralandığını açıkladı. Bakanlık ayrıca 13 Ekim’de ülke genelinde 214 lisenin kapalı kaldığını bildirdi. Bir önceki büyük eylem gününde kapalı lise sayısının 800 olduğu belirtilirken, hükümet bu veriyi protestolara katılımın düşmeye başladığının göstergesi olarak değerlendirdi.

Yükseköğretim Bakanlığı, üniversitelerin yaklaşık yüzde 35’inde eğitim faaliyetlerinin aksadığını duyurdu. Öğrenci örgütü Union étudiante ise ülkedeki yaklaşık 70 üniversitenin yüzde 90’ında eğitim faaliyetlerinin durduğunu veya girişlerin engellendiğini ileri sürdü.

110’dan fazla lisede hasar oluştu

Paris ve çevresini kapsayan İle-de-France Bölge Yönetimi, protestoların başlangıcından bu yana 110’dan fazla lisenin zarar gördüğünü açıkladı. Yönetim, maddi hasarın 8,5 milyon euroya ulaştığını belirtti.

Okullara zarar verdiği tespit edilen kişiler hakkında açılacak davalara müdahil olacağını bildiren bölge yönetimi, reşit olmayan faillerin aileleri açısından hukuki sorumluluk doğabileceğini de duyurdu.

8 Ekim’den bu yana 6 bin 877 gözaltı

Fransa Adalet Bakanlığı’nın 9 Ekim’de yayımladığı verilere göre, protestoların başladığı tarihten 8 Ekim’e kadar 6 bin 877 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların 5 bin 890’ının reşit olmadığı açıklandı.

Aynı verilere göre 2 bin 376 kişi hakkında adli işlem başlatıldı. Bunlar arasında 6 çocuk olmak üzere toplam 21 kişi için tutuklu yargılama kararı verildi.

Polis müdahaleleri hakkında 36 soruşturma

Gösteriler sırasında güvenlik güçlerinin kullandığı müdahale yöntemleri de tartışmaların odağında kaldı. Önceki eylemlerde bir öğrencinin elini, bir başka öğrencinin ise gözünü kaybetmesi, polis müdahalesinde kullanılan araçları yeniden gündeme getirdi.

Ulusal Polis Genel Müfettişliği’nin (IGPN) protestoların başlamasından bu yana göstericilere yönelik polis müdahaleleriyle ilgili 36 soruşturma açtığı bildirildi.

Hükümetin açıkladığı önlemler öğrencileri ikna etmedi

Öğrenci örgütleri, öğretmen açığının kapatılmasını, okul binalarının yenilenmesini, ders programlarının hafifletilmesini ve üniversiteye geçişte kullanılan Parcoursup sisteminin kaldırılmasını istiyor. Lise Öğrencileri Sendikası (USL), eğitim sistemindeki sorunların giderilmesi için acil olarak 10 milyar euroluk kaynak ayrılması gerektiğini savunuyor.

Fransa Eğitim Bakanı Edouard Geffray, öğretmen açığının daha yoğun hissedildiği okullara 3 bin yedek öğretmen gönderileceğini açıkladı. Geffray ayrıca eğitim bütçesinin 1 milyar euro artırılacağını bildirdi.

Başbakan Sebastien Lecornu ise öğrencilerle yürütülen danışma sürecinde ortaya çıkan bazı önerilerin 2027 bütçe tasarısına eklenmesi için çalışma yapılacağını söyledi. Ülkenin önde gelen veli federasyonlarından FCPE de öğrencilere destek verdi. Federasyon, eğitim sistemindeki sorunların yıllardır dile getirildiğini ancak bu uyarıların yeterince dikkate alınmadığını savundu.

Öğrenci örgütleri ise hükümetin açıkladığı tedbirleri yetersiz buldu. Örgütler, talepleri karşılanıncaya kadar gösterileri sürdüreceklerini açıkladı.

Yunanistan’da da eğitim protestosu

Fransa ve Belçika’nın ardından Yunanistan’da da üniversite ve lise öğrencileri, kamu eğitimine ayrılan bütçenin yetersiz olduğunu belirterek sokağa çıktı. Başkent Atina’da çoğunluğunu Yunanistan Komünist Partisi (KKE) destekçilerinin oluşturduğu çok sayıda öğrenci, kamu eğitimine ayrılan ödeneğin artırılması talebiyle protesto düzenledi.

Yağışlı havaya rağmen Syntagma Meydanı’nda bir araya gelen öğrenciler meydana çadır kurdu. Öğrenci destek hizmetlerinin yetersiz olduğunu ve barınma konusunda ciddi sorun yaşadıklarını belirten göstericiler, geceyi meydanda geçireceklerini ve eylemlerini önümüzdeki günlerde de sürdüreceklerini söyledi.

“Eğitim bir haktır, ayrıcalık değil”

Atina’daki öğrenciler, “Öğrenci Konutlarına Ödenek Ayrılsın” ve “Aylık 500 Euro Öğrenci Barınma Desteği” ifadelerinin yer aldığı pankartlar taşıdı. Yunanca ve Fransızca hazırlanan bazı pankartlarda ise Fransa’daki lise ve üniversite öğrencilerine dayanışma mesajı gönderildi. Bu pankartlarda “Eğitim Bir Haktır, Ayrıcalık Değil” ifadesi yer aldı.

Göstericiler yürüyüş sırasında “Sağlık ve eğitime ödenek ayırın, NATO’nun ölüm makinelerine değil”, “Öğrenciler müşteri değildir” ve “Yunanistan’dan Fransa’ya, kamusal ve ücretsiz eğitim istiyoruz” sloganlarını attı.

Öğrenciler daha sonra Syntagma Meydanı’ndan Maliye Bakanlığı’na yürüdü. Taleplerini içeren listeyi teslim etmek için yetkili bir görevliyle görüşmek isteyen göstericiler, görüşme gerçekleştirilemeyince taleplerini bakanlık binasının camlarına yapıştırdı.

Ardından geceyi geçirmek üzere yeniden Syntagma Meydanı’na dönen öğrenciler, taleplerinden vazgeçmeyeceklerini ve önümüzdeki günlerde yeni eylemler düzenleyeceklerini açıkladı. Herhangi bir polis müdahalesinin yaşanmadığı protesto, barışçıl bir atmosferde sona erdi.