Sivas’ta Hitit Kraliyet Arşivinden 131 Yeni Çivi Yazılı Tablet Çıktı

Sivas’taki Kayalıpınar kazılarında, Hitit Kralı 2’nci Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve tablet parçası gün yüzüne çıkarıldı. Belgeler, yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki Hitit devlet yönetimi, askeri tehditler, dini uygulamalar ve kraliyet ailesinin yaşadığı sorunlara ilişkin önemli bilgiler içeriyor.

Kayalıpınar’da ne bulundu?

Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasına göre Kayalıpınar’daki arkeolojik çalışmalar, 2021 yılından bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümünden Doç. Dr. Çiğdem Maner’in başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor. Kazı alanında 2026 yılında bulunan 131 yeni tablet ve parça, Hitit dönemine ait kraliyet arşivinin kapsamını daha da genişletti.

Aynı bölgede 2025 yılında ortaya çıkarılan 53 çivi yazılı tablet ve parçasının da bu arşivin bir bölümünü oluşturduğu değerlendiriliyor. Böylece 2025 ve 2026 yıllarındaki buluntularla arşivde yer alan tablet ve parça sayısı 184’e ulaştı. Kayalıpınar’daki kraliyet arşivi, 21’inci yüzyılda bulunan en kapsamlı Hititçe arşiv olma özelliğini taşıyor.

Çivi yazılı belgeler hangi olayları anlatıyor?

Arşivde kehanet, fal, mektup, ritüel ve dua içerikli metinler bulunuyor. Belgeler arasında özellikle şehirler arasında yayılan, yüksek ateşe neden olan bir salgını anlatan kayıtlar dikkat çekiyor. Çocukların hayatını kaybetmesine yol açan hastalık, Hitit kraliyet ailesi ile üst düzey devlet görevlilerinin ailelerinde büyük endişeye neden olmuş.

Fal sorgulamaları aracılığıyla küçük yaştaki prens ve prenseslerin yanı sıra yüksek rütbeli Hitit görevlilerinin çocuklarının sağlık durumlarının takip edildiği anlaşılıyor. Çivi yazılı kayıtlar, salgının kraliyet ailesinde oluşturduğu kaygıyı doğrudan yansıtıyor.

Belgelerden birinde henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumu büyük bir endişeyle ele alınıyor ve çocuğun geleceği kehanet yoluyla öğrenilmeye çalışılıyor. Başka bir tablette ise aynı bebek prensesin ölümüyle birlikte gerçekleştirilen cenaze ritüeline ilişkin kayıt yer alıyor.

Hitit ordusu hangi tehditle karşı karşıyaydı?

Kraliyet arşivinden çıkan belgeler, Hitit devletinin askeri açıdan karşı karşıya kaldığı güçlükleri de ortaya koyuyor. Batı Anadolu’da görev yapan Hitit generallerinin krala gönderdiği bir mektupta, bölgenin düşmanlar tarafından kuşatıldığı bildiriliyor.

Generaller, düşman güçlerini yenebilmek için kraldan asker, at ve savaş arabası gönderilmesini istiyor. Mektupta yardımın ulaşmaması durumunda şartların daha da ağırlaşacağı ve Hitit ordusunun yok edileceği uyarısı yapılıyor. Komutanlar ayrıca talep ettikleri desteğin gönderilmemesi halinde ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini krala iletiyor.

Çivi yazılı belgelerin ilişkilendirildiği Kral 2’nci Tudhaliya’nın, milattan önce 14’üncü yüzyılın ortalarında hüküm sürdüğü biliniyor.

Hititler kuş falını nasıl yorumluyordu?

Arşivde yer alan tabletlerden biri, kuş falcılarının Samuha’nın dışında gerçekleştirdiği farklı gözlemleri kayda geçiriyor. Belgelerde falcıların konakladığı kentler, izledikleri güzergâhlar ve gözlem yaptıkları kuşlar ayrıntılı biçimde sıralanıyor.

Bu çivi yazılı metinler, kuş falının hangi yöntemle değerlendirildiği ve elde edilen işaretlerin nasıl yorumlandığı konusunda daha önce bilinmeyen bilgiler sunuyor.

Bakan Ersoy ne dedi?

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kayalıpınar’da ortaya çıkarılan belgelerin arşivin tarihsel önemini artırdığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Kayalıpınar’daki kraliyet arşivi, 21’inci yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olarak tarihteki yerini aldı. Hititçe ve Hurrice kaleme alınan bu belgeler, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesinin devlet yönetimini, askeri gelişmelerini, inanç dünyasını ve kraliyet ailesinin yaşadıklarını doğrudan günümüze taşıyor.”