Haberin öne çıkan noktaları
- Petrol üretimi ve ihracatını sekteye uğratan çatışmalar, Suudi Arabistan ekonomisinin üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 3,8 daralmasına yol açtı. Petrol dışı sektörlerdeki büyüme, enerji sektöründeki sert düşüşü telafi edemedi.
ABD ile İran arasında sekiz aydır süren çatışmalar, Körfez'deki enerji altyapısını hedef alan saldırılara ve Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığının kısıtlanmasına neden oldu. Bu gelişmeler, petrol üretimi ve sevkiyatının yanı sıra Suudi Arabistan'ın ekonomik görünümü üzerindeki riskleri de artırdı.
Suudi Arabistan, doğudaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki ihracat terminaline bağlayan boru hattıyla sevkiyat kesintilerinin etkisini kısmen azaltmaya çalıştı. Ancak saldırıların ardından hat eylül ayında geçici olarak devre dışı kaldı. Üçüncü çeyrek verileri bu kesintiyi kapsıyor; petrol ihracatının daha sonra toparlanarak çatışma dönemindeki en yüksek seviyesine ulaşmasını ise henüz içermiyor.
Ekonomi ikinci çeyreğin ardından yeniden daraldı
Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu'nun pazar günü yayımladığı öncü verilere göre, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3,8 geriledi. İkinci çeyrekte yüzde 4,7 olarak kaydedilen küçülmenin hızı düşse de ekonomi, 2023'ten bu yana ilk kez arka arkaya iki çeyrekte yıllık bazda daralmış oldu.
Üçüncü çeyrekte enerji sektörüne yönelik saldırılar, üretim ve sevkiyat faaliyetlerini aksattı. Petrol sektöründeki faaliyetler yüzde 20,4 küçülürken, bu alandaki daralma bir önceki çeyrekte yüzde 24,8 düzeyindeydi. Petrol dışındaki faaliyetler ise aynı dönemde yüzde 1,9 büyüdü; ancak bu artış, petrol sektöründeki kaybı karşılamaya yetmedi.
Petrol dışı alanlardaki büyüme, Suudi Arabistan'ın ekonomisini petrolden uzaklaştırma hedefinde öne çıkan sektörlerin görece dayanıklı kaldığına işaret etti. Buna karşın petrol üretimi ve ihracatındaki sert düşüş, toplam ekonomik performansı aşağı çekti.
Çatışmalar petrol dışındaki faaliyetleri de etkiliyor
Suudi Arabistan öncülüğündeki güçlerle İran destekli Husiler arasındaki çatışmaların ekim ayında yoğunlaşması, ekonomik belirsizlikleri petrol sektörünün ötesine taşıdı. Husilerin füze ve insansız hava aracı saldırıları Riyad'daki havalimanında uçuşların aksamasına yol açarken, büyük yatırım etkinliklerinin programlarında da değişiklik yapıldı. Başkentin finans bölgesindeki faaliyetler de kesintiye uğradı.
Brent petrolün varil fiyatı 115 doların üzerinde seyretmesine rağmen, çatışmaların petrol dışındaki işletmelere verebileceği zarar giderek daha fazla kaygı yaratıyor. Bu riskler, Suudi Arabistan'ın son yıllardaki en zayıf ekonomik performanslarından biriyle karşılaşma ihtimalini de artırıyor.
IMF mali rezervlerin etkileri sınırladığını belirtiyor
Uluslararası Para Fonu (IMF), Suudi Arabistan'ın mali rezervleri ve alternatif petrol ihracat altyapısının çatışmaların ekonomi üzerindeki etkisini hafiflettiğini değerlendirdi. Fon, bu imkânların ülkeyi bazı Körfez ülkelerine kıyasla daha avantajlı bir konumda tuttuğunu belirtti.
Suudi yetkililer daha önce 2026 yılı için ekonomide yüzde 3,6 daralma öngörmüştü. Aynı tahminde bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 4,9'una ulaşacağı belirtilmişti.
