Tarihi yapı başvurularında yeni ücret düzeni: Boğaziçi’nin belirli bölgelerinde tarife iki kat

Koruma altındaki tarihi yapılar ve sit alanlarına ilişkin işlemlerde uygulanacak ücret tarifesi, 2863 sayılı Kanun’a 31 Temmuz 2026’da eklenmişti. Kültür ve Turizm Bakanlığının 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve bugün yürürlüğe giren yönetmeliği ise tarifedeki bedellerin nasıl ödeneceğini, başvuruların hangi süre içinde yapılacağını ve ücret iadesinin koşullarını düzenledi. Kurallar tarihi taşınmaz sahiplerinin yanı sıra sit alanlarında yatırım veya proje planlayan şirketleri de ilgilendiriyor.

Yönetmelik kapsamındaki belirli belge talepleri, itirazlar ve özel inceleme gerektiren işlemler için ücretin başvuru değerlendirmeye alınmadan önce ödenmesi gerekiyor. Ücretler başvuruda talep edilen hizmete göre hesaplanırken, Boğaziçi’nin yönetmelikte tanımlanan bazı bölgelerinde farklı bir tarife uygulanacak.

Boğaziçi’ndeki belirli başvurulara iki kat ücret

Boğaziçi Kanunu’nda tanımlanan Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi’nde, düzenleme kapsamındaki hizmetler için tarifede yer alan birim bedel ikiyle çarpılacak. Bu kural İstanbul’un tamamında ya da Boğaziçi’nin bütün bölgelerinde geçerli olmayacak; yalnızca belirtilen alanlardaki kapsam dahilindeki başvuruları kapsayacak.

Korunması gerekli tek bir tarihi yapının tescil kaydının kaldırılmasına yönelik hizmetin temel bedeli gerçek kişiler için 10 bin, şirketler için 20 bin lira olarak belirlendi. Aynı işlem Boğaziçi Sahil Şeridi veya Öngörünüm Bölgesi’ndeki kapsam dahilindeki bir başvuruda yapılırsa bedel gerçek kişiler için 20 bin, şirketler için 40 bin liraya yükselecek. Katma değer vergisi bu tutarlara ayrıca eklenecek.

Sit alanları, itirazlar ve belge taleplerinin bedelleri

Bir sit alanının tescil kaydının kaldırılması, derecesinin değiştirilmesi veya sınırlarının yeniden belirlenmesi talebinde gerçek kişilerden 12 bin 500 lira, şirketlerden 25 bin lira alınacak. Tek bir yapının tescil kaydının kaldırılması ya da koruma alanının değiştirilmesi için belirlenen bedel ise sırasıyla 10 bin ve 20 bin lira olacak.

Koruma Yüksek Kuruluna yapılan belirli itiraz başvurularında düzenlenen başvuru belgesinin bedeli gerçek kişiler için 12 bin 500 lira, tüzel kişiler için 25 bin lira olarak uygulanacak. Koruma altındaki taşınmazlara ilişkin bilgi taleplerinde evrak başına 175 lira, pafta başına 400 lira ödenecek. Sayısal sit sınırı veya tescil haritası istenmesi halinde pafta başına ücret bin lira olacak.

Yönetmelik, bu bedelleri ilk kez belirlemiyor. Tarifedeki tutarlar temmuz ayında kanuna eklenmişti; 27 Ekim’de yürürlüğe giren düzenleme, mevcut tarifenin uygulanmasına ilişkin ödeme, başvuru süresi, iade ve hesaplama esaslarını ayrıntılandırdı.

Altı ay içinde başvuru yapılmazsa ücret iade edilmeyecek

Hizmet bedelini yatıran başvuru sahibinin, ödeme tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlığın ilgili birimine müracaat etmesi gerekecek. Bu süre dolmadan başvuru yapılmazsa işlem değerlendirmeye alınmayacak ve ödenen tutar geri verilmeyecek.

Altı aylık sürenin hesabında, Bakanlığın istediği bilgi ve belgelerin tamamlanması için geçen zaman dikkate alınmayacak. Başvurunun mücbir sebep yüzünden yapılamadığı belgelendirilirse süre, bu engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlayacak.

Yeniden değerlendirme ve eksik ödeme kuralları

Sonuçlandırılarak tamamlanmış bir işlemin yeniden değerlendirilmesi talep edildiğinde yeni başvuru bedeli ödenecek. Bakanlığın ilgili birimlerinin aldığı kararların idari yargı tarafından iptal edilmesi de daha önce tahsil edilen hizmet bedelinin iadesini sağlamayacak. Bu hükümler, başvuru dosyası ve belgelerinin işlem öncesinde dikkatle hazırlanmasını gerektiriyor.

Tek bir başvuruda birden fazla ücretli hizmet istenmesi halinde her hizmet için ayrı bedel alınacak. Ancak aynı işlem nedeniyle mükerrer ücret tahsil edilemeyecek. Ödemenin eksik ya da yanlış yapılması durumunda ise hata giderilene kadar başvuru işleme konulmayacak.

Plan ve projelerde ücret alan büyüklüğüne göre hesaplanacak

Koruma amaçlı imar planı değişiklikleri ile enerji, madencilik, yol ve benzeri projelerde ücretin hesabında incelemeye konu alanın büyüklüğü esas alınacak. Tarifedeki 0–5 hektar, 5–10 hektar ve 10 hektarın üzerindeki kademeler değerlendirilirken toplam inceleme alanı dikkate alınacak. Dolayısıyla projenin kapsadığı alan, ödenecek bedeli doğrudan etkileyebilecek.

Koruma amaçlı imar planı değişikliği başvurularında 5 hektara kadar olan arkeolojik ve tarihi sit alanları için temel tarife 5 bin lira. Kentsel ve kentsel arkeolojik sit alanlarında aynı büyüklükteki bölüm için temel bedel 10 bin lira olarak uygulanacak. Beş hektarı aşan kısımlarda hektar başına 3 bin lira ek ücret alınacak; hektardan küçük alanların bedeli de alanla orantılı hesaplanacak.

Tarife her yıl yeniden değerleme oranında güncellenecek

Belirlenen ücretler her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. Güncellenen rakamlar takvim yılının başından itibaren geçerli olacak ve Kültür ve Turizm Bakanlığının internet sitesinde her yıl ocak ayında yayımlanacak. Bu nedenle 2026’da geçerli olan tutarlar, 2027’de yapılacak başvurularda değişebilecek.

Kamu kurum ve kuruluşlarının hazırladığı plan, proje, yapım ve benzeri işler kapsamında talep edilen hizmetler, yönetmelikte belirtilen ücret kapsamının dışında tutuldu. Tahsil edilen bedeller Bakanlığın döner sermaye bütçesine aktarılacak ve kültürel mirasın korunmasına yönelik hizmetlerde kullanılacak.