Tonyukuk Yazıtları için müze tamamlandı, ziyaretçilere açılacak

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren, Göktürkler döneminden günümüze ulaşan Tonyukuk Yazıtları için yapılan müzenin tamamlandığını açıkladı. Müzenin ziyaretçilerin kullanımına açılacağını söyleyen Eren, yazıtları binlerce yıldır bulundukları yerde muhafaza ettiklerini bildirdi.

Açıklama, Ankara'da TİKA tarafından düzenlenen “Bağımsızlıklarının 35'inci Yılında Türk Devletleri ve TİKA” programında yapıldı. Etkinliğe Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, MHP Genel Başkan Yardımcısı İlyas Topsakal, TİKA Başkanı Eren, Kırgızistan'ın Ankara Büyükelçisi Ruslan Kazakbaev ve Özbekistan'ın Ankara Büyükelçisi İlham Haydarov katıldı.

Program, Kültür ve Turizm Bakanlığı Türk Dünyası Müzik Topluluğu'nun Kazakistan, Özbekistan ve Azerbaycan'a ait eserleri seslendirmesiyle başladı. Müzik dinletisinin ardından katılımcılar konuşmalarını yaptı.

Zorlu: Türk Devletleri Teşkilatı önemli bir vizyon eseri

Kürşad Zorlu, 1991'de Türk devletlerinin bağımsızlıklarını kazanmasının hem bölge hem de dünya açısından yeni bir dönemin kapısını araladığını söyledi. O yıllarda çeşitli yayın ve kaynaklarda yeni bir dünya düzeninin kurulup kurulmayacağının tartışıldığını hatırlatan Zorlu, Türkiye'nin söz konusu devletlerin bağımsızlığını tanıyan ilk ülke olarak tarihe geçtiğini ifade etti. TİKA'nın da aynı dönemde kurulduğunu belirtti.

Zorlu, TİKA'nın kuruluş amacı ve yaklaşımının sıradan bir kurumdan farklı olduğunu dile getirdi. Kurumun, Sakalardan Göktürklere, Hunlardan Karahanlılara, Selçuklulardan Osmanlı'ya ve Cumhuriyet'e uzanan Türk tarihinin ve yönetim geleneğinin devamı niteliğinde olduğunu söyleyerek TİKA'yı “yeni bir ufuk alanı” olarak tanımladı.

Türkiye'nin kalkınma yardımlarında dünyada öncü bir konuma ulaştığını kaydeden Zorlu, ülkenin insani yardım alanında dünyada ilk sırada bulunduğunu söyledi. Bu durumu, Cumhurbaşkanı'nın liderliğinde insanlık, kardeşlik, bölgesel barış ve huzur için sürdürülen yaklaşımın göstergesi olarak değerlendirdi.

Bazı ülkelerin gittikleri coğrafyalarda sınırlar çizerek toplumları ayırıp böldüğünü ve bu şekilde yönetmeye çalıştığını belirten Zorlu, Türkiye'nin ise atalarından kalan miras doğrultusunda “pergelle” gönül köprüleri kurduğunu ifade etti. TİKA'nın yalnızca bir yardım kuruluşu olmadığını vurgulayan Zorlu, kurumun kardeşliği ve insanlık anlayışını da temsil ettiğini söyledi.

Zorlu, Türkiye'nin bölgede barış, huzur ve refah temelinde kurmaya çalıştığı ilerleyişin en önemli vizyon eserlerinden birinin, Türk devletleriyle birlikte oluşturulan Türk Devletleri Teşkilatı olduğunu kaydetti. Türk devletlerinin toplam gayrisafi yurt içi hasılasının 2021'de 1,4 trilyon dolar olduğunu, 2025 yılı sonuna gelindiğinde 2,5 trilyon dolara ulaştığını belirtti. “Dünyanın ilk 10 ekonomisine girmek üzereyiz” diyen Zorlu, küresel ticarette de benzer bir konumlanmanın bulunduğunu dile getirdi.

Türk devletlerinin 5 milyon kilometrekare yüz ölçümü, yaklaşık 200 milyonluk nüfusu ve ekonomik kapasitesiyle enerji ve ulaştırma başta olmak üzere küresel geçiş koridorlarının merkezinde yer aldığını söyleyen Zorlu, ülkeler arasındaki iş birliğinin 30'dan fazla başlıkta sürdüğünü aktardı.

Özbek Dili Bayramı'nın kutlandığı gün, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin yenilenmesi ve geliştirilmesine ilişkin düzenlemeyi onaylayarak yürürlüğe koyduğunu da belirten Zorlu, değişikliğin ortak alfabe çalışmalarına katkı sunduğunu ifade etti. Yeni düzenlemedeki 28 harf ve bir kesme işaretiyle Özbek alfabesinin Türkiye alfabesiyle neredeyse bire bir örtüşmeye yaklaştığını söyledi.

TİKA'nın Türk dünyasındaki çalışmaları sürecek

Abdullah Eren, Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi'nin ardından dönem başkanlığının Türkiye'ye geçeceğini ve bu kapsamda gelecek yıl için kapsamlı hazırlık yaptıklarını bildirdi. Tarihi ve kültürel mirasın yeniden değerlendirilmesine yönelik bir program yürüttüklerini belirten Eren, Tonyukuk Yazıtları müzesini tamamladıklarını ve ziyaretçilere açılacağını açıkladı; aynı açıklamada müzeyi bitirmek üzere olduklarını da söyledi. Göktürk döneminden kalan yazıtların, tarihte ilk Türk ifadesinin geçtiği yazıtlar olduğunu belirtti.

Eren, TİKA'nın 2011'de Orhun Vadisi'ndeki Orhun Yazıtları müzesini tamamlayarak ziyarete açtığını hatırlattı. Tonyukuk Yazıtları'nın da binlerce yıldır bulundukları alanda korunduğunu söyleyen Eren, müzenin tamamlanma aşamasında olduğunu ve yakında ziyaretçilere açılacağını kaydetti.

TİKA'nın Özbekistan ve Kırgızistan'da tarihi ve kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirten Eren, bu faaliyetlerin ara vermeden devam edeceğini söyledi. Türk devletlerinin TİKA açısından her zaman ayrıcalıklı bir yere sahip olduğunu dile getiren Eren, Türkiye'nin dönem başkanlığı sürecinde çalışmaları artıracaklarını ifade etti.