‘Yurt dışı’ seçeneğiyle sahte konut ilanı tuzağı

Ticaret Bakanlığı’nın sahte ilanları ve gayrimenkul piyasasındaki manipülasyonu önlemek amacıyla uygulamaya koyduğu Elektronik İlan Doğrulama Sistemi’nde (EİDS), ilan girişindeki “Yurt Dışı / Yabancı Malik” seçeneğinin kötüye kullanıldığı belirtiliyor. Bazı emlak ofislerinin bu seçeneği işaretleyerek e-Devlet üzerinden mülk sahibi onayı almadan ilan yayımladığı; özellikle Ankara ve İstanbul’da yapımı süren 1+1 konutları piyasanın çok altında fiyatlarla satışa sunduğu ifade ediliyor.

EİDS’nin zorunlu uygulamasında ilk yıl geride kalırken, sistemin temel kuralı gereği emlakçıların satılık konut ilanı verebilmesi için mülk sahibinin e-Devlet üzerinden resmi yetki tanımlaması gerekiyor. Ancak mülk sahibine ulaşamayan veya sahte ve kaçak portföyleri listelemeye çalışan bazı aracılar, ilanın tapu türü bölümünde “Yurt Dışı / Yabancı Malik” seçimini yaparak bu kontrolü aşmaya çalışıyor.

Sistemde, yurt dışında yaşayan yabancı uyruklu mülk sahiplerinin e-Devlet şifresi bulunmayabileceği dikkate alınarak bu seçenekte zorunlu kimlik doğrulaması uygulanmıyor. Bu istisnanın kullanılmasıyla, yapım aşamasındaki “topraktan” konut projelerinin gerçek dışı ya da hukuki zemini bulunmayan ilanlarla dijital platformlara taşındığı aktarılıyor. Emlak piyasası analistleri, bu yöntemle platformlardaki doğrulanmış ilan logolarının güvenilirliğinin zedelendiğini ve tüketicilerin hukuki dayanağı olmayan listelemelerle yanıltılabildiğini belirtiyor.

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Alperen Çelik, sahte ilanlara yönelik cezalar bulunmasına karşın bazı aracıların usulsüz yöntemlerle yaptırımları aşmaya çalıştığını söyledi. Çelik, “EİDS sistemi tüketiciyi korumak için getirildi ancak emlakçılar yabancı uyruklu muafiyetini kötüye kullanıyor. e-Devlet doğrulaması olmayan hiçbir mülk için resmi sözleşme imzalanmamalı ve kesinlikle kapora gönderilmemeli. Hukuki altyapısı eksik projelerde teslim süreleri sarktığında muhatap bulunamıyor” dedi.

Ankara Emlak Danışmanları Odası temsilcileri de uygulamadaki denetim açığına dikkat çekti. Temsilciler, “Dürüst esnafımız e-Devlet üzerinden yetki almak için günlerce uğraşırken, haksız kazanç peşindeki kişiler tek bir kutucuğu (Yurt Dışı) işaretleyerek dakikalar içinde sahte ilan yayına alabiliyor. Bakanlığın bu konuda acilen entegrasyonu tamamlaması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Tüketici Hakları Konfederasyonu, ilan platformlarındaki suistimallerin önüne geçilebilmesi için Ticaret Bakanlığı’na sistemin güncellenmesi çağrısında bulundu. Konfederasyon, yurt dışında yerleşik kişilere ait mülklerin ilanlarında konsolosluk veya noter onaylı vekâletnamelerin sisteme yüklenmesinin zorunlu tutulmasını istedi. Açıklamada, “Dijital platformlar, e-Devlet onayı olmayan ilanları ‘doğrulanmış’ gibi sunarak tüketicide sahte bir güven algısı yaratmaktadır” denildi.

Tüketici Başvuru Merkezi Temsilcisi Dr. Sinan Öztürk, dijital ilanlarda fiyat manipülasyonunun da bu açık üzerinden sürdürüldüğünü kaydetti. Öztürk, piyasa değerinin neredeyse yarısına sunulan “topraktan satış” projelerinin sistemi aşmak amacıyla yurt dışı tapulu gösterilebildiğini belirtti. Ucuz konut bulduğunu düşünen alıcıların karşısına ruhsatı, imarı ya da belediye izni olmayan hayali projelerin çıkabileceği uyarısında bulundu.

Gayrimenkul analisti Murat Dağlı ise ilanında “Yurt Dışı” ibaresi bulunan konutlara karşı temkinli olunmasını istedi. Dağlı, ilanı yayımlayan emlak ofisinin Ticaret İl Müdürlüğü tarafından verilen Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi’nin kontrol edilmesini önerdi. Satın alınacak daire henüz tamamlanmamış bir projedeyse, müteahhit firmanın geçmiş referanslarının ve bankalarla yaptığı kredili garantörlük anlaşmalarının fiziki olarak görülmesi gerektiğini vurgulayan Dağlı, bu kontroller yapılmadan herhangi bir ticari işleme onay verilmemesi çağrısında bulundu.