Haberin öne çıkan noktaları
- Son 70 yılın en yoğun palamut sezonunda fiyatlar gerilerken, aşırı avlanıp ezilen balıkların Rize’nin Pazar ilçesinde denize dökülmesi kötü kokuya ve kirliliğe yol açtı. Uzmanlar, bolluk dönemlerinde kota uygulanmasını öneriyor.
Türkiye’de balık sezonunun başlamasıyla birlikte son 70 yılın en büyük palamut bolluğu yaşanıyor. Toptan fiyatı 30 liranın altına inen palamut, vatandaş için en ucuz protein kaynaklarından biri haline geldi. Ancak avlanan balığın tamamı satılamayınca bolluk, milli servet kaybı ve çevre kirliliği sorununu da beraberinde getirdi.
Rize’nin Pazar ilçesinde fazla avlanan ve taşınma sırasında ezilen palamutların bazı tekneler tarafından denize boşaltılması, kıyıda ağır kokuya neden oldu. Sahil ölü balıklarla kaplanırken, çevrede yaşayanlar yayılan kokudan rahatsız oldu. Uzmanlar, bu tür yoğun av dönemlerinde balıkçılığa kota getirilmesinin önemine dikkat çekiyor.
Palamut arzı yükseldi, fiyatlar düştü
Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği (DEMBİR) İstanbul Şubesi, geçtiğimiz günlerde üyelerine 8-12 Ekim tarihleri arasında palamut avına geçici olarak ara verilmesi çağrısı yaptı. Birlik, palamut miktarındaki artışın fiyatları düşürdüğünü ve balıkçıların ekonomik kayıp yaşadığını belirtti. Ancak ara verilmesi yönündeki çağrı karşılık bulmadı; İstanbul Gürpınar Balık Hali’nde söz konusu tarihlerde palamut arzı rekor seviyelere çıktı.
Ekim ayının başında günlük 125 bin kilogram civarında olan palamut arzı, 843 bin 986 kilograma kadar yükseldi. Hale 9 Ekim’de 530 bin 501 kilogram palamut getirildi; çiftinin fiyatı 46 liraya, balığın tanesi ise 23 liraya geriledi. 10 Ekim’de gelen 333 bin 62 kilogram palamutun tane fiyatı 30 lira oldu. 11 Ekim’de hale ulaşan 665 bin 755 kilogram balığın ortalama tane fiyatı 24 lira olarak kaydedildi.
Avcılığa ara verilmesi çağrısının yapıldığı dönemin son günü olan 12 Ekim’de de hale 666 bin 923 kilogram palamut girişi oldu. Bu tarihte balığın tane fiyatı 23 liraya kadar indi. Arzdaki artışın perakende tezgâhlarına yansıması ise sınırlı kaldı. Kadıköy Balıkçılar Çarşısı’nda dün yaklaşık 1 kilogramlık palamutlar 150 liradan satışa sunuldu. Kadıköy Özmen Balıkçılık’tan Yaşar Çay, “Boykotun bize ve satışlarımıza bir etkisi olmadı” dedi.
Palamutun aşırı avlanması, ucuz bir protein kaynağı olan balığın bir anda israfa dönüşmesine yol açtı. Pazar ilçesine bağlı Kirazlık Mahallesi’ndeki balıkçı limanına bol miktarda palamut getirildi ve balıklar kasalanmaya başlandı. Fakat avlanan miktarın fazlalığı nedeniyle kasalara sığmayan, taşıma ve istifleme esnasında ezilerek parçalanan tonlarca balık, bazı büyük balıkçı teknelerince liman içine döküldü.
Çürüyen balıkların ardından Kirazlık Limanı adeta balık mezarlığına dönerken, yüzlerce ölü balık deniz yüzeyini kapladı. Kısa sürede çevreye yayılan ağır koku, liman çevresindeki yerleşim yerlerinde yaşayanları etkiledi; mahalle sakinleri pencerelerini açamaz hale geldi. Besin kaynağı olarak tüketilen balıkların deniz suyunu kirletmesi ve çürüme kokusunun çevreye yayılması mahalle halkının sağlığı açısından endişe yarattı.
Evrenye Ayvat Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Turan Akın, hava koşulları nedeniyle İğneada’dan Sinop’a kadar olan bölgede balıkçıların denize açılamadığını söyledi. Akın, palamutun bol olduğu dönemlerde kota uygulanmasının kimseyi mağdur etmeyeceğini ifade etti. Palamutun, hamsi ve çaça gibi küçük balık türlerinin aksine balık unu ve balık yemi fabrikalarına verilmesinin yasak olduğuna da işaret eden Akın, “Böyle bolluk dönemleri önceden tespit edilip kota sistemine gidilmeli. Mesela bir gırgır teknesine günlük 1000 kasa kota konulmalı. Bu sistem hamside istavritte uygulanıyor. Palamutta da uygulanabilir” diye konuştu.
Gürpınar Su Ürünleri Hali Genel Müdürü Hamdi Arpa da palamut avına ara verilmesi çağrısının hale yansımasının olmadığını belirtti. Arpa, bu yıl ekim ayında palamutun, bir önceki bolluk sezonu olan 2024’e kıyasla daha düşük fiyatla satıldığını söyledi. Arpa’nın verdiği bilgiye göre 1-14 Ekim döneminde palamutun çift fiyatı 2024’te ortalama 140 lirayken bu yıl 100 liraya düştü. Aynı dönemlerde kilogram fiyatı da 2024’te 78 liradan bu yıl 63 liraya geriledi. Arpa, ekim ayında hale gelen palamut miktarında da ciddi artış yaşandığını kaydetti.
Yaşanan kayıpların ardından palamutun değerlendirilebileceği alanlar da gündeme geldi. Balık; taze olarak ızgara, tava, fırın, buğulama ve pilaki şeklinde tüketilebiliyor. Balık köftesi ve işlenmiş deniz ürünlerinde, restoranlarda ve hazır yemek sektöründe de kullanılabiliyor.
Palamut ayrıca yüksek proteinli evcil hayvan ödül mamalarının üretiminde, tavuk yemlerine katkı olarak, hindi ve bıldırcın yemlerinde protein kaynağı şeklinde değerlendirilebiliyor. Balık çiftlikleri ile karides ve diğer kabuklu deniz ürünlerinin yemlerinde hammadde olarak kullanılmasının yanı sıra kozmetik ve cilt bakım ürünlerine, tarımda organik gübre üretimine de girebiliyor. Balığın başı, kılçığı ve iç organlarından ise balık unu üretilebiliyor.
Yorumlar 0