Staj ve çıraklık sigortası emeklilik başlangıcı sayılacak mı? 3308 mağdurlarında son durum

Sosyal medyada "3308 Mağdurları Ankara'da" etiketiyle yeniden gündeme gelen staj ve çıraklık sigortası mağdurları, yıllardır süren taleplerinde somut bir adım bekliyor. Mağdurlar, meslek eğitimi sırasında başlayan sigorta girişlerinin emeklilikte sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini istiyor. Bu hafta Meclis'te yaşanan gelişmeler ise kısa vadede bir düzenleme beklenmediğine işaret ediyor.

3308 mağdurları kimler?

1986 tarihli 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre çırak ve stajyer öğrenciler için yalnızca kısa vadeli sigorta primi ödeniyor. Bu prim iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortasını kapsıyor; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi yatırılmıyor. Bu nedenle staj ya da çıraklık döneminde yapılan ilk sigorta girişi emeklilik hesabında başlangıç tarihi sayılmıyor.

Mağduriyetin en çok konuşulduğu grup, 8 Eylül 1999 öncesinde staj ya da çıraklık kaydı bulunan ancak ilk uzun vadeli sigorta girişi bu tarihten sonra olan çalışanlar. Bu kişiler, staj başlangıçları sayılmadığı için Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamadı.

Mağdurlar ne istiyor?

Staj ve çıraklık mağdurlarının temel talebi, staj ve çıraklık başlangıç tarihinin uzun vadeli sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi. Bunun mümkün olmaması halinde ise bu sürelerin borçlanılabilmesi için yasal düzenleme yapılması isteniyor.

Meclis'teki araştırma önergesi reddedildi

CHP'nin staj ve çıraklık mağduriyetlerinin araştırılması için verdiği önerge, 20 Ekim'de TBMM Genel Kurulu'nda AK Parti ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi. Önerge üzerine CHP adına konuşan Ankara Milletvekili Semra Dinçer, "Emeğin ilk günü aynı zamanda ilk sigorta günüdür" dedi.

Konu 21 Ekim'de İYİ Parti'nin grup toplantısında da gündeme geldi. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, kürsüde bir staj kartı göstererek staj ve çıraklık başlangıcının sigorta başlangıcı sayılmasını istedi ve "Devlet dediğiniz şey zaten kayıttır" ifadesini kullandı.

Kanun teklifleri komisyonda bekliyor

Staj ve çıraklık sürelerinin sigorta başlangıcı sayılmasını ya da borçlanılmasını öngören muhalefet milletvekillerine ait kanun teklifleri TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bekliyor. Tekliflerin görüşülmesine ilişkin bir takvim açıklanmadı.

Hükümet tarafında ise mevcut kuralda değişiklik sinyali yok. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, bir soru önergesine verdiği ve Ağustos ayında Meclis kayıtlarına giren yanıtta, sigortalılık başlangıcının ilk malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası priminin ödendiği tarih olduğunu hatırlattı.

Yargıtay kararı ne diyor?

Mağdurların gündeminde yargı yolu da var. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 5 Haziran 2024 tarihli olup Ağustos ayında yeniden gündeme gelen bozma kararında, eğitimin geri planda kaldığı ve kişinin normal bir işçi gibi üretime katıldığı durumlarda çıraklık ilişkisinin yok sayılabileceği belirtildi; dosya, bu yönde ayrıntılı araştırma yapılması için yerel mahkemeye geri gönderildi. Bu tür davalarda tanık beyanlarının yanı sıra bordro, SGK kayıtları gibi belgeler de aranıyor. Aynı konuda çıraklık süresinin emeklilikte sayılmadığı yönünde kararlar da bulunduğu için yargı yolu, her başvuru sahibinin fiili çalışmasını ayrıca ispatlamasını gerektiriyor ve genel bir düzenleme yerine geçmiyor.