Sosyal Medyada 15 Yaş Sınırı 1 Kasım’da Başlıyor: e-Devlet Doğrulaması Zorunlu Olacak

Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan sosyal ağ sağlayıcılarına ilişkin yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlandı. Düzenleme, sosyal medya platformlarında yaş doğrulamasını zorunlu hale getirirken 15 yaşını doldurmamış çocukların bu hizmetlere erişimini engelleyecek. Yönetmelik 1 Kasım’da yürürlüğe girecek.

Facebook, Instagram ve X gibi sosyal ağ sağlayıcıları, yeni hesap açılışı sırasında kullanıcının yaşını e-Devlet üzerinden oluşturulacak “yaş doğrulama belirteci” aracılığıyla kontrol edecek. Yapılan incelemede 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların hesap oluşturma başvuruları kabul edilmeyecek.

15 yaş üstündeki çocuk kullanıcılar ise “ayrıştırılmış hizmet” kapsamında değerlendirilecek. Bu hesaplarda canlı yayın başlatılamayacak ve kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek. Çocuk kullanıcılar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek. Bunun yanında diğer kullanıcıların, söz konusu çocuk hesaplarının takipçi ve takip edilen listelerine erişmesine izin verilmeyecek.

Mevcut sosyal medya hesapları için de yaş doğrulama süreci uygulanacak. Hesabı bulunan kullanıcıların bu işlemi e-Devlet aracılığıyla 31 Mart 2027’ye kadar tamamlaması gerekecek. Yaşının 15’in altında olduğu tespit edilen kullanıcıların hesapları kapatılacak.

Tarafların açıklamaları ve düzenlemenin olası sonuçları

Yönetmelik, sosyal ağ sağlayıcılarına ebeveyn denetim araçları sunma sorumluluğu da yüklüyor. Bu araçlar sayesinde ebeveynler çocuklarının hesap ayarlarını denetleyebilecek, platformlarda geçirilen süreyi sınırlandırabilecek ve ücretli işlemler için izin verebilecek.

İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) ise daha önce yaş doğrulaması uygulamasının yalnızca çocukların korunmasıyla sınırlı kalmayacağı, tüm kullanıcıları etkileyebilecek sonuçlar doğuracağı uyarısında bulunmuştu. Dernek, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullanmıştı:

“İşin tüm toplumu ilgilendiren ve adeta bir ‘Truva Atı’ işlevi gören asıl tehlikesi ise (15 yaşa) yasağın denetim mekanizmasında yatmaktadır. Bu yasağın uygulanabilmesi, pratikte yetişkinler dâhil tüm kullanıcıların dijital platformlara girişte yaşını ve kimliğini doğrulamak zorunda bırakılması demektir.

Kullanıcıların ‘kimlik doğrulaması’yla işlem yapmaya zorlanması, İnternet’in en temel yapı taşlarından biri olan anonimlik hakkını ortadan kaldıracaktır. ‘Fişlenme’ ve ‘yargılanma’ korkusu, yurttaşları ağır bir otosansüre sürükleyecek; yolsuzluk iddiaları, kurumlara yönelik boykot çağrıları ve her türlü demokratik itiraz daha doğmadan boğulacaktır.”