SPK fon ödeme esasları: Para piyasası fonu önce, hisse fonu yatırımcısı ne istiyor?

Tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarını düzenleyen 7596 sayılı kanun, 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) da aynı gün ara ödemelerin nasıl yapılacağını belirleyen usul ve esasları açıkladı. Düzenleme, SPK'nin 17 Eylül'de 131 fon için verdiği tasfiye kararından bu yana parası bloke olan yaklaşık 456 bin yatırımcıyı ilgilendiriyor. Ara ödeme, tasfiye bitmeden yapılacak ilk ödeme; nihai ödeme ise fon varlıkları tamamen nakde çevrildikten sonra yapılacak son ödeme.

Kararın en çok konuşulan bölümü ödeme sırası oldu. Ara ödemelere para piyasası fonlarından başlanacak; hisse senedi ve serbest fon yatırımcıları ise gün boyunca sosyal medyada eşit ödeme ve bir ödeme takvimi istedi.

Kim ödeyecek, ne kadar ödenecek?

SPK'nin 76/1903 sayılı kararına göre Tera Portföy'ün fonlarının tasfiyesini Türkiye İş Bankası, Pusula Portföy ile Atlas Portföy'ün fonlarının tasfiyesini Ziraat Bankası yürütecek. Süreç SPK'nin koordinasyonunda ilerleyecek; TMSF, Borsa İstanbul, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank ve BDDK de sürece katılacak.

Ara ödeme fon bazında yapılacak. Her yatırımcıya ödenecek tutar; enflasyon düzeltmesi uygulanmadan hesaplanan net yatırım tutarı, belirli bir gün sonundaki pay değeri ve 1 milyon liralık tavanın en düşüğüyle sınırlı. Net yatırım tutarı, yatırımcının fona yatırdığı paradan geri çektiklerinin düşülmesiyle bulunuyor. Pay değeri para piyasası fonlarında 16 Eylül gün sonu, diğer fonlarda ara ödemenin hesaplandığı tarihten önceki gün sonu itibarıyla alınacak. Fondaki nakit herkese tasfiye öncesi gün sonu fiyatından ödeme yapmaya yetiyorsa ara ödeme yerine doğrudan nihai ödeme yapılacak.

Ara ödeme için yatırımcıların başvuru yapması gerekmiyor; ödemeler MKK'nin hesapladığı tutarlar üzerinden görevli bankalarca yapılacak. Katılma payları bu aşamada iade alınmayacak, nihai ödeme sırasında iade edilecek ve ara ödemeler nihai tutardan düşülecek. Sermaye Piyasası Kanunu'nun piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığına ilişkin maddelerindeki fiilleri işlediği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara ödeme yapılmayacak.

Sıra nasıl işleyecek?

Kararın dördüncü maddesine göre ara ödemelere, unvanında "para piyasası" ibaresi bulunan fonlardan başlanacak. Bu fonlar kısa vadeli, nakit benzeri araçlara yatırım yapan düşük riskli fonlar. Diğer fonlarda ödemeye, eldeki nakdin toplam ara ödeme yükümlülüğünü karşılama oranı en yüksek olan fondan başlanacak. Nakit yetmezse ödeme tutarı en az olan yatırımcıdan başlayan bir sıra oluşturulabilecek ve/veya SPK onayıyla herkese uygulanacak asgari bir ara ödeme tutarı belirlenebilecek.

Kararda bu önceliğin gerekçesi yer almıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek 20 Ekim'de sürecin "1 milyon liraya kadar küçük yatırımcıları ve para piyasası fonu yatırımcılarını önceliklendirecek şekilde" yürütüleceğini söylemişti. SPK'nin aynı gün yayımladığı bilgi notu da dağıtım yönteminin amacını "mevcut kaynakların daha fazla sayıda yatırımcıya ulaşmasını sağlamak" olarak açıklıyor.

İade paraları nereye gidecek?

Hisse senedi ve serbest fon yatırımcılarının asıl sorusu kararın 11'inci maddesiyle ilgili. Fonların portföyündeki, SPK incelemesine konu olan hisselerden enflasyon düzeltmesinin üzerinde kazanç elde edenler bu fazlayı isteğe bağlı olarak "genel hisse iade hesabı"na yatırabiliyor. Karara göre bu hesapta toplanan paralar önce, ara ödemeyi karşılama oranı en düşük ve 1 milyon liranın altında yatırımı olan yatırımcı sayısı en fazla olan para piyasası fonlarına aktarılacak; para artarsa diğer fonlara da aynı esaslarla dağıtılacak.

Hisse ve serbest fon yatırımcıları, zararın bu hisselerden kaynaklandığını, dolayısıyla iadelerin önce kendi fonlarına dönmesi gerektiğini savunuyor. Bir bölümü, fonlardaki nakit yetmezse anaparanın kamu kaynağıyla tamamlanmasını da istiyor. Kanun metninde böyle bir hüküm yok; AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler teklifi sunarken, Bakan Şimşek de 20 Ekim'de kamu kaynağı kullanılmayacağını söylemişti. Fon bazında açılan isteğe bağlı iade hesaplarına yatan paralar ise SPK'nin 1 Ekim tarihli duyurusuna göre yalnızca o fonun tasfiye malvarlığına giriyor.

Ödemeler ne zaman?

Ne kanunda ne de SPK kararında bir ödeme tarihi var; kesin bir takvim açıklanmadı. Şimşek 20 Ekim'de normal tasfiye kapsamında "45 bin 747 hesaba 40,8 milyar lira" ödendiğini, Tera, Pusula ve Atlas fonlarında ise yaklaşık 390 bin hesabın 1 milyon liraya kadar ödemeyle kapanabileceğini açıklamıştı.

Nihai ödemede, fondaki nakit herkese tasfiye öncesi gün sonu fiyatından ödeme yapmaya yetmezse, TÜFE ile Yİ-ÜFE değişim oranlarının ortalamasıyla tasfiye tarihine kadar güncellenen net yatırım tutarı esas alınacak. Bu güncelleme ara ödemede uygulanmıyor.