1 Kasım sosyal medya yasağı gerçek mi? 15 yaş altına WhatsApp, YouTube dahil mi, e-Devlet şart mı?

15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal medya hizmeti verilmesini yasaklayan düzenleme gerçek ve 11 gün sonra, 1 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı'nın 10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete'de yayımladığı yönetmeliğe göre yükümlülük çocuklara ya da velilere değil, platformlara ait: Sosyal ağlar yaşı e-Devlet'ten alınan bir belirteçle doğrulayacak, 15 yaş altına hesap açmayacak, 15-18 yaş arasına kısıtlı hizmet sunacak. Hizmet yasağı yalnızca 15 yaş altını kapsasa da yaş doğrulaması yetişkinler dahil tüm kullanıcıları ilgilendiriyor.

Yasak gerçek mi, dayanağı ne?

Kuralın kaynağı 1 Mayıs 2026'da yayımlanan 7578 sayılı Kanun. Bu kanun, 5651 sayılı İnternet Kanunu'nun ek 4. maddesine "Sosyal ağ sağlayıcı, onbeş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz" hükmünü ekledi. Değişiklik yayımdan altı ay sonra, 1 Kasım'da yürürlüğe giriyor.

15 yaş altı ve 15-18 yaş için ne değişiyor?

15 yaşını doldurmadığı anlaşılan çocukların hesap açma talepleri reddedilecek. 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar ise "ayrıştırılmış hizmet" denen kısıtlı modele tabi olacak:

• Hesap gizli açılacak, herkese açık hale getirilemeyecek; takipçi ve takip edilen listeleri görünmeyecek.

• Çocuğa yalnızca kendi takip ettiği hesaplar mesaj atabilecek, mesajlarda "görüldü" bilgisi olmayacak.

• Canlı yayın açılamayacak; görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama gibi hareketlerle ya da kendiliğinden art arda sunulduğu arayüzler kullanılamayacak.

• Profilleme ve kişiselleştirilmiş reklam yapılamayacak, telefon rehberi hesapla eşleştirilemeyecek, ekran görüntüsü almayı önleyen tedbir alınacak.

Velilere de satın alma onayı, harcama limiti ve süre sınırı içeren Türkçe ebeveyn kontrol araçları sunulacak.

e-Devlet yaş doğrulama belirteci nedir, nasıl alınacak?

Doğrulama yalnızca çocuklar için değil: Yönetmeliğin 6. maddesine göre platformlar, hesap oluşturma aşamasında kullanıcının yaşını belirteçle doğrulamak zorunda; maddede yaşa göre bir ayrım yok. Yani 1 Kasım'dan sonra yetişkinler de yeni hesap açarken e-Devlet belirteci kullanacak.

7. maddeye göre kullanıcı, e-Devlet Kapısı'na girip Siber Güvenlik Başkanlığı'nın sunacağı hizmetten kendi talebiyle bir "yaş doğrulama belirteci" üretecek ve bunu sosyal ağa yükleyecek. Hesabın yaş aralığına aykırı kullanıldığından makul şüphe duyulursa hesap askıya alınıp yeniden belirteç istenecek. Türkiye'de mukim olmayıp geçici olarak bulunanlar ise doğrulamadan muaf; onlar için yalnızca pasaport bilgileriyle "istisnai belirteç" oluşturulacak.

Yönetmeliğe göre belirteç yalnızca 15 ve 18 yaş eşiğinin aşılıp aşılmadığını gösteriyor; ad, T.C. kimlik numarası ya da kullanıcıyı belirlenebilir kılan başka bir veri içermiyor ve yaş doğrulama dışında kullanılamıyor. Ancak bu konu tartışmalı: BBC Türkçe'nin aktardığına göre Adalet Bakanı Akın Gürlek, yönetmelik yayımlanmadan önce 22 Nisan'da CNN Türk'te, T.C. kimlik numarası vermenin zorunlu olacağını, katalog suçlarda bilgilerin platformdan isteneceğini söylemişti. Hukukçu Yaman Akdeniz de aynı haberde, e-Devlet üzerinden doğrulamanın kullanıcıların kimlik bilgileriyle hesaplarının eşleştirilmesi anlamına gelebileceği uyarısında bulunmuştu.

e-Devlet'teki hizmetin adı ve açılış tarihi resmî metinde yer almıyor; 21 Ekim sabahı e-Devlet Kapısı'nda yapılan "yaş doğrulama" aramasında da böyle bir hizmet listelenmiyordu.

WhatsApp ve YouTube kapsamda mı?

Yönetmelikte de kanunda da uygulama adı geçmiyor; kapsamı "sosyal ağ sağlayıcı" tanımı belirliyor. Buna göre sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların içerik oluşturup paylaşmasına imkân veren, Türkiye'den erişilebilen yerli ve yabancı tüm sağlayıcılar kapsamda; kullanıcı sayısı eşiği ya da mesajlaşma, video veya eğitim platformları için bir istisna yok. BBC Türkçe'nin aktardığına göre Avustralya'daki benzer yasakta ise WhatsApp ve YouTube Kids kapsam dışı bırakılmıştı.

Kısacası kesin cevap henüz yok: Tanım geniş tutulmuş ve istisna öngörülmemiş, ancak WhatsApp'ın ya da YouTube'un tanıma girip girmediğini tek tek gösteren bir liste de yok; tereddütleri gidermeye Başkanlık yetkili. Aynı habere göre YouTube Türkiye, 15 yaş altındakilere ait hesapları kapatmak zorunda kalabileceğini açıkladı.

Mevcut hesaplar ne olacak?

Mevcut hesapların 1 Kasım'da topluca kapanması öngörülmüyor. Geçici 1. maddeye göre platformlar, belirteçle doğrulanmamış tüm mevcut hesaplarda (yetişkinlerinkiler dahil) 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez belirteçle yaş doğrulaması yaptırmak zorunda. Bu tarihe kadar doğrulama yapmayan hesapların ne olacağı ise metinde ayrıca düzenlenmiyor. 15 yaşından küçük olduğu anlaşılanların hesapları bilgi verilerek kapatılacak, 15-18 yaş arasındakiler kısıtlı modele geçirilecek. Kararlara karşı ücretsiz itiraz hakkı var; itirazı bir insan inceleyecek, sonrası için Başkanlığa şikâyet ve yargı yolu açık.

Ceza kime kesilecek?

Yükümlülüklerin muhatabı platformlar. Yönetmeliğin 11. maddesine göre yaptırımdan önce platforma aykırılık bildirilecek ve gidermesi için makul bir süre verilecek. 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesine göre kurallara uymayan sağlayıcıya küresel cirosunun yüzde 3'üne kadar idari para cezası verilebilecek; ceza tebliğinden sonraki 30 gün içinde uyum sağlanmazsa platforma Türkiye'den reklam verilmesi yasaklanacak, ardından sulh ceza hâkimliği kararıyla bant genişliği önce yüzde 50, sonra yüzde 90'a kadar daraltılabilecek. Çocuklara, velilere ya da kullanıcılara yönelik bir ceza hükmü bulunmuyor.

e-Devlet şifrenizi kimseyle paylaşmayın

Sözcü'nün haberine göre dolandırıcılar "Tüm hesaplar kapanacak" türünden sahte mesajlarla panik yaratıyor; yasağı aştığını ya da veliler için zorunlu olduğunu iddia eden sahte uygulamalarla telefonlara zararlı yazılım yükletmeye çalışıyor. Yönetmelikte e-Devlet şifresinin, SMS kodunun ya da kimlik fotoğrafının bir platformla veya üçüncü kişiyle paylaşılmasını gerektiren bir adım yok. e-Devlet'e mesajla gelen bağlantılardan değil, yalnızca turkiye.gov.tr ya da resmî uygulamadan girilmeli.

Henüz bilinmeyenler

• e-Devlet'teki belirteç hizmetinin adı ve hangi gün açılacağı

• Hizmet 1 Kasım'a kadar açılmazsa yeni hesapların nasıl açılacağı

• WhatsApp, YouTube gibi tek tek uygulamaların hangi yükümlülüklere tabi tutulacağı

• 31 Mart 2027'ye kadar doğrulama yapmayan mevcut hesapların akıbeti