Azerbaycan, Oktay Saral’ın görevden alınmasını mı istedi? Başörtüsü krizi nasıl büyüdü?

İngiltere merkezli Middle East Eye (MEE), Azerbaycan’ın okullardaki kıyafet düzenlemesini eleştiren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın görevden alınmasını Ankara’dan istediğini öne sürdü. İddia, adı açıklanmayan üç yetkili ile konuya yakın bir kaynağa dayanıyor. Ne Ankara ne de Bakü bu talebi resmî olarak doğruladı ya da yalanladı. Kriz, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in önümüzdeki hafta Ankara’da yapılacak Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi’ne gelip gelmeyeceği sorusunu da gündeme taşıdı.

Oktay Saral 12 Ekim’de ne yazdı?

Saral, 12 Ekim akşamı X hesabından yaptığı paylaşımda, Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesini “kabul edilemez” diye niteledi. Paylaşımında “İnancı gereği başını örten bir öğrenciyi okul kapısında bırakmak, hangi vicdana, hangi adalete sığar? Başörtüsü engel değil, inancın gereğidir!” ifadelerini kullandı. AK Parti Bursa Milletvekili Müfit Aydın da Bakü’ye uygulamaya son verme çağrısı yaptı.

Azerbaycan başörtüsünü yasakladı mı?

Resmî metinde açık bir başörtüsü yasağı yok. Düzenlemenin dayanağı, Temmuz 2026’da yapılan Genel Eğitim Kanunu değişikliği. Bu değişiklikle eğitimin temel ilkelerine “millîlik ve laiklik” eklendi. Ardından Bakanlar Kurulu’nun 21 Eylül 2026 tarihli 309 sayılı kararı geldi. Bu karar, okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve laiklik ilkesine uymayan kıyafet unsurlarını yasaklıyor. Kararda “başörtüsü” ya da “hicab” kelimesi geçmiyor. Ancak başörtülü öğrencilerin okula alınmadığına dair haberler, düzenlemenin başörtüsü yasağı olarak yorumlanmasına yol açtı.

YAP AK Parti’ye ne dedi, Bahçeli ne söyledi?

Aliyev’in partisi Yeni Azerbaycan Partisi (YAP), 13 Ekim’de bir açıklama yaptı. Açıklamada Saral’ın ve AK Partili milletvekillerinin sözleri “popülist ve sorumsuz” diye nitelendi. YAP, “AK Parti iktidarını bu zararlı politikadan vazgeçmeye çağırıyoruz” dedi ve Azerbaycan’ın laik bir devlet olduğunu vurguladı.

Türkiye’de ise birçok isim gerilimi düşürmeye yönelik açıklamalar yaptı. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, 15 Ekim’de “Sorunlarımızı da aile meclisimizin içerisinde konuşmayı da biliriz” dedi. TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım ise “Azerbaycan ayrı bir devlettir. Kendi kararlarını kendi alır” ifadesini kullandı. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de daha Saral’ın paylaşımından önce, 7 Ekim’deki MYK toplantısının ardından yaptığı açıklamada, Azerbaycan’ı hedef alan bazı grupların parti ya da hükümetle bağı olmadığını söylemişti.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 14 Ekim’deki yazılı açıklamasında “Her bir Türk cumhuriyeti kendi içinde müstakil ve egemen bir devlettir” dedi. Bahçeli, 17 Ekim’de de “Azerbaycan ve Türkiye hangi konuda olursa olsun birbirinden ayrılmaz bir bütündür” mesajını verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise 18 Ekim’de Azerbaycan’ın bağımsızlık gününü kutlarken Aliyev için “gardaşım” ifadesini kullandı.

Middle East Eye neyi iddia etti?

MEE’nin 19 Ekim’de yayımlanan, Ragıp Soylu imzalı haberine göre Türk yetkililer, Saral’ın Erdoğan adına değil kişisel görüşüyle konuştuğunu savundu. Habere göre Bakü bunun üzerine şu adımları attı:

• Saral’ın resmî görevinden alınmasını istedi.

• Aliyev’e hakaret ettiğini düşündüğü sosyal medya yorumcularının kovuşturulmasını talep etti ve kapatılmasını istediği hesapların listesini Ankara’ya verdi.

• MEE’ye göre Türk hükümeti bu hesapların bir kısmını engelledi, ancak başka bir adım atılmadı.

Habere göre başka gelişmeler de Bakü’yü rahatsız etti. Erdoğan, 15 Ekim’de Bakü’de yapılan Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) 7. Zirvesi’ne katılmadı. MEE, Erdoğan’ın bunu İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’la aynı salonda bulunmamak için yaptığını yazdı. Bakü’nün bunu Aliyev’e yönelik bir ihmal olarak algıladığını da ekledi. Erdoğan’ı temsilen zirveye katılan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Aliyev’le görüştü. Fidan, Herzog konuşurken başka ülkelerin temsilcileriyle birlikte salonu terk etti. MEE’nin aktardığına göre Azerbaycanlı bir kaynak, Fidan’ın ziyaretinin durumu daha da kötüleştirdiğini söyledi. Bir Türk yetkili ise Ankara’nın soğukkanlılığını koruyacağını, iki ülkenin ittifakının bu krizi atlatacak kadar güçlü olduğunu belirtti.

Bu arada Azerbaycan Başsavcılığı da 19 Ekim’de bir açıklama yaptı. Başsavcılığa göre Bakü’deki bir mahkeme, aralarında gazetecilerin de bulunduğu Türkiye’deki yedi kişi hakkında anayasal düzeni zorla değiştirmeye çağrı ve dinî nefreti kışkırtma gibi suçlamalarla gıyabi tutuklama ve uluslararası arama kararı verdi.

DMM “bayrak indirildi” iddiası için ne dedi?

İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), 20 Ekim’de bir açıklama yaptı. Açıklamaya göre Azerbaycan’da Türk bayrağının indirilmeye çalışıldığı iddiası dezenformasyon içeriyor ve paylaşılan görüntüler eski tarihli. DMM, “Türk bayrağının indirilmesi gibi bir durum yaşanmamıştır” dedi. Ayrıca o dönemde provokatöre ilk tepkiyi Azerbaycanlıların verdiğini belirtti.

Aliyev Ankara’daki TDT zirvesine gelecek mi?

Bu sorunun cevabı henüz kesin değil. Basına yansıyan programa göre zirve 29-30 Ekim’de Ankara’da yapılacak, liderler 30 Ekim’de bir araya gelecek. Zirvede dönem başkanlığının Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçmesi bekleniyor. Kürşad Zorlu, kriz büyümeden önce, 11 Ekim’de basına yansıyan konuşmasında Aliyev’in zirveye katılacağını söylemişti. Zorlu, Saral tartışması başladıktan sonra 15 Ekim’de de “Önümüzdeki günlerde gerçekleşecek zirvemizde Sayın Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i de ülkemizde ağırlayacağız” dedi. Dışişleri kaynakları da Cumhuriyet’in “Aliyev’in zirveye katılımı bekleniyor mu” sorusuna “Evet, tüm liderlere davet gitti” yanıtını verdi. Azerbaycan’ın Ankara Büyükelçiliği ise “Aliyev zirveye katılacak mı” sorusunu yanıtlamadı. MEE’nin kaynaklarına göre Aliyev’in katılımı henüz kesinleşmedi. Bazı kaynaklar, Aliyev’in Erdoğan’ın CICA’ya gelmemesine karşılık zirveye katılmayabileceğini düşünüyor.

Henüz bilinmeyenler

• Bakü’nün Saral’la ilgili bir talebi resmî olarak iletip iletmediği: Cumhurbaşkanlığı ve Azerbaycan tarafından açıklama yapılmadı.

• Saral’ın görevinde bir değişiklik olup olmayacağı: Şu ana kadar böyle bir karar duyurulmadı.

• Engellendiği öne sürülen hesapların hangileri olduğu: MEE ayrıntı vermedi.

• Aliyev’in 30 Ekim’de Ankara’da olup olmayacağı: Bakü henüz teyit etmedi.