Haberin öne çıkan noktaları
- SGK'daki Kod 48, devamsızlık nedeniyle haklı fesih anlamına geliyor ve kural olarak tazminat ile işsizlik ödeneği hakkını kapatıyor. İzmir'de Manşetiz'den bu kodla çıkarılan 12 gazetecinin itirazı, kodun nasıl değiştirilebileceği sorusunu gündeme getirdi.
SGK'ya Kod 48 ile bildirilen işten çıkış, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-g bendine dayanan, yani devamsızlık gerekçesiyle yapılan haklı fesih anlamına geliyor. Bu kodla çıkarılan işçi kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı alamıyor, işsizlik ödeneğinden de yararlanamıyor. Ancak devamsızlık iddiasına itiraz eden işçi önce arabulucuya, anlaşma olmazsa iş mahkemesine gidebiliyor. Konu, İzmir'de Manşetiz haber sitesinden çıkarılan 12 gazetecinin Kod 48'e karşı başlattığı hukuk mücadelesiyle yeniden gündeme geldi.
İzmir'de 12 gazeteciye geriye dönük Kod 48
İletişim Emekçileri Dayanışma Ağı'nın 20 Ekim'de İzmir'deki Nazım Hikmet Kültür Merkezi'nde düzenlediği basın toplantısında konuşan sitenin eski Sorumlu Yazıişleri Müdürü Sercan Engerek, 14 Ekim akşamı işten çıkarıldıklarını telefonlarına gelen SGK mesajlarıyla öğrendiklerini söyledi. Engerek'e göre işlem, bildirimin geldiği tarihten 10 gün önceye dönük yapıldı ve gerekçe olarak devamsızlık gösterildi. Engerek, "Kod 48 düpedüz iftiradır" dedi.
Gazeteciler, mayıs ayında yayına başlayan sitede ağustostan itibaren maaşların geciktiğini anlattı ve şu taleplerini sıraladı:
Kod 48 bildiriminin kaldırılması,
Ekim maaşının tam ödenmesi,
Eylül ve ekim yemek kartı ücretleri ile bazı çalışanların mayıstan kalan yemek kartı alacakları,
Resmî tatillerde yapılan fazla mesailerin ve ihbar tazminatının ödenmesi.
Gazetecilerin avukatı Eren Selanik ise sözleşmelerin Basın İş Kanunu'nun gerektirdiği şekilde yazılı yapılmadığını, bazı çalışanların SGK girişlerinin gazetecilik dışındaki sektörlerden yapıldığını öne sürdü. Selanik, Arabuluculuk Daire Başkanlığınca bir arabulucu görevlendirildiğini açıkladı. Manşetiz yönetiminin ya da gazetecilerin siteyi Mehmet Tekağ ile kurduğunu söylediği Tahir Aygün'ün iddialara ilişkin kamuoyuna yansımış bir açıklamasına rastlanmadı.
Kod 48 neyi ifade ediyor?
SGK çıkış kodları listesinde 48, İş Kanunu'nun 25/II-g bendine karşılık geliyor. Bu bent, işçinin izin almadan ya da haklı bir sebep olmadan art arda iki iş günü, bir ay içinde iki kez tatil gününü izleyen iş günü veya bir ayda toplam üç iş günü işe gelmemesini kapsıyor. Bent, kanunda "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller" başlığı altında yer alıyor ve işverene bildirim süresini beklemeden fesih hakkı tanıyor.
Kod 48 ile çıkarılan işçi tazminat ve işsizlik maaşı alabilir mi?
Kıdem tazminatını düzenleyen ve hâlâ yürürlükte olan 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan işveren fesihlerini tazminat hakkının dışında tutuyor. Fesih bildirim süresi beklenmeden yapıldığı için ihbar tazminatı da doğmuyor. 4447 sayılı Kanun'un 51. maddesinde işsizlik ödeneği hakkı veren hâller arasında da bu tür fesih bulunmuyor. Yani kod değişmediği sürece cevap kural olarak "hayır". Kodun düzeltilmesi de ödemeyi kendiliğinden getirmiyor: İş Kanunu'na tabi işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için aynı işverende en az bir tam yıl çalışmış olması gerekiyor. İşsizlik ödeneği için de işten ayrılmadan önceki son 120 gün kesintisiz çalışmış ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak şart.
Bununla birlikte ödenmemiş ücret ve fazla mesai alacakları fesih kodundan bağımsız. İş Kanunu'nun 59. maddesine göre kullanılmayan yıllık izin ücreti de sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin ödenmek zorunda.
Geriye dönük bildirim hukuka uygun mu?
5510 sayılı Kanun'un 9. maddesi işverene, sigortalılığın sona erdiğini en geç 10 gün içinde SGK'ya bildirme süresi tanıyor. Bu nedenle çıkış tarihinin bildirimden birkaç gün önce görünmesi tek başına usulsüzlük sayılmıyor; belirleyici olan devamsızlığın gerçekten yaşanıp yaşanmadığı. İş Kanunu'nun 26. maddesine göre işveren bu fesih hakkını, devamsızlığı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanmak zorunda. İş güvencesini düzenleyen 20. madde ise işe iade davalarında feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükünü işverene veriyor.
İşçi itiraz için ne yapmalı?
Arabuluculuk zorunlu: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre işçi alacağı, tazminat ve işe iade davalarından önce arabulucuya başvurmak dava şartı.
İşe iade için süre bir ay: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya gidilmeli, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılabiliyor. Bu yol için işyerinde en az 30 işçi çalışması (işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa toplam sayı esas alınıyor) ve işçinin en az altı aylık kıdemi olması gerekiyor. Kadrosunun 12 kişiyle kurulduğu aktarılan Manşetiz'deki gazeteciler de işe iade değil, alacak ve ihbar tazminatı talep ediyor.
Tazminat için beş yıl: Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretinde zamanaşımı beş yıl.
Kodun düzeltilmesi: Kod, işverenin SGK'ya düzeltme bildirmesiyle ya da mahkeme kararıyla değiştirilebiliyor.
Gazeteciler için Basın İş Kanunu neyi değiştiriyor?
Gazetecilerin çalışma ilişkisi, 1961'deki 212 sayılı değişiklik nedeniyle "212" diye de anılan 5953 sayılı Kanun'a tabi. Bu kanuna göre gazetecinin iş sözleşmesi yazılı olmalı. İhbar süresi beş yıldan az çalışan gazeteci için bir ay, en az beş yıl çalışan için üç ay. Ücretin her ay peşin ödenmesi gerekiyor. Gazetecinin kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanun'a değil bu kanunun 6. maddesine göre hesaplanıyor: her hizmet yılı için bir aylık ücret tutarında, ancak ilk sözleşme yılında hesaplanmıyor. Kıdem süresi de, daha önce kıdem tazminatı almamışsa, gazetecinin mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren sayılıyor. İşe iadeye ilişkin İş Kanunu hükümleri gazetecilere de kıyasen uygulanıyor. Basın İş Kanunu'nda devamsızlığa ilişkin ayrı bir fesih hükmü yok; Kod 48 doğrudan İş Kanunu'ndaki bende dayanıyor.
Henüz bilinmeyenler
Arabuluculuk görüşmelerinin ne zaman yapılacağı ve taraflar arasında anlaşma sağlanıp sağlanamayacağı,
İşverenin devamsızlık iddiasını hangi belgelere dayandırdığı,
Manşetiz yönetiminin gazetecilerin iddialarına vereceği yanıt.
Yorumlar 0