Küba’da 2,7 milyon kişi şebeke suyuna ulaşamıyor: Halk kuyu kazıyor

Küba’da suya erişim sorunu, günlük hayatı yeniden şekillendiren ağır bir krize dönüştü. Resmi verilere göre 9,4 milyon nüfuslu ülkede yaklaşık 2,7 milyon kişi, yani halkın yüzde 29’u evinde şebeke suyuna ulaşamıyor. Elektrik kesintileri nedeniyle su pompalarının çalışmaması, birçok kişiyi bahçesine kuyu açtırmaya ya da suyu uzak noktalardan taşımaya zorluyor.

Küba’da su kesintileri neden derinleşiyor?

Şebeke suyunun yüzde 80 ila 85’inin hanelere ulaştırılması için elektrikli türbinlerle pompalanması gerekiyor. Ancak ABD’nin enerji ablukasının derinleştirdiği yakıt sıkıntısı, uzun süreli elektrik kesintilerini ada genelinde olağan hale getirdi. Pompa istasyonlarının durmasıyla birlikte musluklardan su akmaması, geçici bir arızanın ötesine geçerek kalıcı bir sorun görünümü kazandı.

Ulusal su idaresinin üst düzey yetkilisi Yunior Gonzalez, Fransız AFP ajansına yaptığı açıklamada elektrik kesintilerinin yanı sıra arızalı ekipmanların, boru hatlarındaki sızıntıların ve kuraklığın da krizi ağırlaştırdığını söyledi. Gonzalez, suya erişimdeki tablonun ocak ayından bu yana belirgin biçimde kötüleştiğini ifade etti.

Su sıkıntısı işletmeleri ve haneleri nasıl etkiliyor?

Başkent Havana’nın yaklaşık 100 kilometre doğusundaki Matanzas vilayetinde restoran işleten Kevin Martinez, su kesintileri nedeniyle işletmesini defalarca kapatmak zorunda kaldı. Haftada üç kez tankerle su satın almanın getirdiği masraftan kurtulmak isteyen Martinez, restoranının bahçesine kuyu açtırdı.

Yaşadığı zorluğu anlatan Martinez, “Tesisimizi su olmadığı için defalarca kapatmak zorunda kaldık; kuyu kazma noktasına da böyle geldik. Kömürle yemek pişirmek ya da güneş paneli kurmak zorunda kalacağımı düşünmediğim gibi bir gün kuyu kazacağımı da hiç hayal etmezdim” dedi.

Restoranın bahçesinde, yerin 10 metre altında suya ulaşan kuyu kazıcısı Elizardo Cardoso da bu iş için talebin son dönemde olağanüstü arttığını belirtiyor. Maddi gücü bulunanlar mülklerinde kuyu açtırıyor, bahçelerine sarnıç yaptırıyor veya çatılara su depoları yerleştiriyor. Bazı kişiler ise şebekede kalan suyu çekebilmek amacıyla borulara kaçak pompa bağlıyor.

“Su hırsızı” diye anılan bu pompalar bir mahallede yaygınlaştığında, şebekedeki basınç tümüyle düşebiliyor ve diğer hanelerin suya ulaşması imkânsız hale gelebiliyor. Kendi kuyusunu açtıracak ya da pompa alacak imkânı olmayan milyonlarca Kübalı içinse suyu kilometrelerce uzaktan taşımak tek seçenek olarak kalıyor.

Halk suyu evlerine hangi yollarla taşıyor?

Kübalılar sokaklardaki su noktalarından veya açıkta kalan borulardan doldurdukları bidonları el arabası, bisiklet, otomobil bagajı ve hatta at arabasıyla evlerine götürüyor. Havana’nın tarihi merkezinde yaşayan 30 yaşındaki Maykel Aguilar, sokaktaki bir borudan 200 litrelik deposunu ve kovalarını dolduruyor; ardından suyu el arabasıyla evine taşıyıp merdivenlerden yukarı çıkarmak zorunda kalıyor.

Aguilar, taşıdığı suyun ancak temel ev işlerine yettiğini belirterek, “Böyle küçük bir seferlik su; bir posta çamaşır yıkamaya, evi temizlemeye ve yemek pişirmeye ancak yetiyor. Hemen ardından suyunuz yine bitiyor” diye konuştu.

Su noktalarındaki kuyruklarda bidon ve kovalarıyla bekleyenlerden biri de 40 yaşındaki, iki çocuk annesi Yusimy Guerra. Her gün elektrik kesintisi yaşandığını ve suyu sürekli taşımak zorunda kaldıklarını söyleyen Guerra, yaşadıklarını “Bu günlük bir mücadele” sözleriyle anlattı.

Su krizi toplumsal huzursuzluğu artırıyor mu?

Giderek büyüyen su sorunu, yüksek enflasyonun yanı sıra gıda ve ilaç kıtlığıyla birleşerek ada genelindeki toplumsal huzursuzluğu artırıyor. Havana’nın farklı belediyelerinde son aylarda çok sayıda su protestosu düzenlendi; gösterilerde özellikle kadınlar öncü rol üstlendi.

Hükümet su temini için hangi adımları atıyor?

Küba hükümeti, su dağıtımında elektrik şebekesine bağımlılığı azaltmak amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor. Ulusal su idaresinden Gonzalez, kurulması planlanan 1300 güneş enerjili su pompasının 870’ten fazlasının devreye alındığını ve bu sistemden 500 bin kişinin yararlandığını bildirdi.

Havana’nın başlıca su kaynakları arasında yer alan Albear Su Kemeri’ne de kısa süre önce dizelle çalışan iki büyük yedek jeneratör yerleştirildi. Gonzalez, atılan altyapı adımlarına karşın bu yatırımların oldukça yüksek maliyetli olduğu uyarısında bulundu.