Kürtçe seçmeli dersi kaç öğrenci seçti, Kurmancî ve Zazakî kitapları neden gecikti?

Sendika verilerine göre 2026-2027 eğitim-öğretim yılında Kürtçenin Kurmancî ve Zazakî lehçelerindeki seçmeli dersleri 86 bin 64 öğrenci tercih etti. Sendikaya göre bir önceki yıl bu sayı yaklaşık 59 bindi; ancak MEB verilerine dayandığı belirtilen bir derleme geçen yıl için çok daha düşük bir öğrenci sayısı veriyor. Ancak sendika temsilcilerine göre eğitim yılının ikinci ayına girilmesine rağmen kitapların bir bölümü öğrencilere ulaşmadı, öğretmen sayısı da ihtiyacın yarısından az. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ise bu yılki öğrenci sayısını ve kitap gecikmesinin nedenini henüz resmî olarak açıklamadı.

Kürtçe seçmeli dersi kaç öğrenci seçti?

Kamuoyunda dolaşan 86 bin 64 rakamı MEB'in yayımladığı bir istatistik değil, Memur-Sen'e bağlı Eğitim-Bir-Sen'in Diyarbakır'daki temsilcilerinin açıkladığı bir veri. Eğitim-Bir-Sen Diyarbakır Şube Başkanı Ramazan Tekdemir, geçen yıl 59 bin olan sayının bu yıl 86 bine çıktığını söyledi. Memur-Sen Diyarbakır Kürtçe Seçmeli Ders Takip Komisyonu Başkanı Hüdai Morsümbül de aynı rakamı 16 ildeki 321 okul için veriyor.

Rakamlar arasında farklar da var. Rûdaw'ın eylülde aktardığı dağılımda 56 bin 809 Kurmancî ve 9 bin 200 Zazakî öğrencisinden söz ediliyor; bu toplam yaklaşık 66 bin ediyor. Morsümbül ise eylülde Öz Diyarbakır Gazetesi'ne, dersi tercih edenlerle fiilen alabilenler arasında ciddi fark bulunduğunu ve dersi alabilenlerin yaklaşık 37 bin düzeyinde kaldığını söyledi; haberde hem 86 bin 64 tercih hem de 37 bin rakamı 2025-2026 yılına atfediliyor; ancak diğer kaynaklar 86 bin 64'ü 2026-2027 tercihi olarak verdiğinden rakamların hangi yılı kapsadığı net değil. MEB verilerine dayandığı belirtilen ve Memur-Sen ile Rawest Araştırma'nın temmuzda paylaştığı derlemede ise 2025-2026 yılı için Kurmancîde 30 bin 441, Zazakîde 4 bin 488 öğrenci gösteriliyordu. Kısacası dersi tercih edenlerin arttığı açık; ancak bu yıl kaç öğrencinin dersi fiilen aldığı, MEB açıklama yapana kadar kesin değil.

Ders kaçıncı sınıfta, nasıl seçiliyor?

Kurmancî ve Zazakî, 2012'den bu yana ortaokullarda "Yaşayan Diller ve Lehçeler" dersi kapsamında seçmeli olarak okutuluyor. Ders 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda veriliyor ve genellikle haftada iki saat işleniyor. Seçimler bir önceki eğitim yılının şubat ayında yapılıyor; 2026-2027 için son gün 20 Şubat 2026'ydı. Eylülde basına yansıyan bilgilere göre MEB, Zazaca için Kurmancîden ayrı, müstakil bir öğretim programı hazırladı.

Kitaplar neden dağıtılmadı?

Gecikme için iki farklı gerekçe dile getirildi. Morsümbül'ün 10 Ekim'de Rûdaw'a aktardığına göre bakanlığın kitap dağıtım birimi, kitaplardaki karekodların sisteme okutulmasında teknik aksaklık yaşandığını bildirdi. Morsümbül, diğer derslerin kitaplarındaki karekod sorununun ilk iki haftada giderildiğini, Kürtçe kitapların ise dört haftadır gönderilmediğini ve öğrencilerin dersi fotokopiyle işlediğini söyledi.

Morsümbül'ün 17 ve 19 Ekim'de Öz Diyarbakır Gazetesi'ne yaptığı açıklamalar ise tabloyu kısmen değiştiriyor. Buna göre 6, 7 ve 8. sınıf kitapları dağıtıldı; sorun 5. sınıfta yoğunlaşıyor. 86 bin 64 öğrencinin 39 bin 651'i 5. sınıfta. Morsümbül, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında 5. sınıf kitaplarının yeniden hazırlandığını, Zazakî kitabının onaylandığını, Kurmancî kitabının ise Talim ve Terbiye Kurulu onayını beklediğini aktardı. Bakanlığın iki kitabı birlikte basmayı planladığını belirten Morsümbül, kendilerine verilen bilgiye göre onayın ardından kitapların en geç 10 gün içinde illere ulaşmasının beklendiğini söyledi. MEB'in yeni 5. sınıf kitaplarının dijital sürümüne ilişkin bir duyurusu ise bulunmuyor.

Kaç Kürtçe öğretmeni var?

Tekdemir'e göre atanmış Kürtçe öğretmeni sayısı 153; bunların 42'si Diyarbakır'da görev yapıyor. Morsümbül, her 250 öğrenciye bir öğretmen hesabıyla 86 bin öğrenci için en az 344 öğretmen gerektiğini, bu yüzden mevcut öğretmenlerin iki, bazı yerlerde üç okulda derse girdiğini söylüyor. Sendika temsilcilerine göre bu yıl Türkiye genelinde 54 Kurmancî ve 7 Zazakî öğretmen normu açıldı.

Konu Meclis'e nasıl taşındı?

DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, Bakan Yusuf Tekin'in yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi; önerge 19 Ekim'de basına yansıdı. Milletvekili önergesine göre, basına yansıyan bilgilere dayanarak 16 ildeki 321 okulda 86 bin 64 öğrenciye kitap ulaştırılmadı; 153 kadrolu öğretmene karşılık ihtiyaç en az 344. Ancak Morsümbül'ün aynı günlerdeki açıklamasına göre 6, 7 ve 8. sınıf kitapları dağıtılmış durumda; gecikme 5. sınıf kitaplarında yoğunlaşıyor. Altın; karekod sorununun ne olduğunu ve ne zaman tespit edildiğini, dağıtımın ne zaman tamamlanacağını, fotokopiyle ders işlenmesinin bakanlığın yükümlülüklerine aykırı olup olmadığını ve öğretmen atamalarının artırılıp artırılmayacağını sordu. Altın ayrıca seçmeli derslerin anadilinde eğitim hakkını karşılamadığını savundu. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren de eylülde, dersi tercih edip fiilen alamayan öğrenci sayısını bakanlığa sormuştu.

Bakan Tekin ve MEB ne diyor?

MEB, haberin hazırlandığı saatlere kadar kitap gecikmesi ve bu yılki öğrenci sayısına ilişkin kamuoyuna açık bir açıklama yapmadı. Bakan Tekin ise konuya daha önce farklı vesilelerle değinmişti. Tekin, Aralık 2025'te Meclis'te öğretmen norm hesabının okutulan derslere göre yapıldığını belirterek "Talep oldukça norm ihtiyacı olacaktır ve atama yapacağız" demiş, sistemdeki mevcut öğretmenlerin norm ihtiyacını karşıladığını savunmuştu. Cumhuriyet ve T24'ün 21 Nisan'da aktardığına göre de DEM Parti'nin ana dil konulu soru önergelerine bakanlıklardan sorun yaşanmadığı yönünde yanıtlar verildi.

Henüz bilinmeyenler

• 2026-2027'de dersi fiilen alan öğrenci sayısı: MEB resmî rakam açıklamadı.