Sigara tütününde mikroplastik: Türkiye 19 parçacıkla ikinci sırada

Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedat Gündoğdu’nun Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’nden araştırmacılarla yürüttüğü uluslararası çalışma, sigara tütünündeki plastik kirliliğini mercek altına aldı. İncelemede 18 ülkeden gönüllüler aracılığıyla toplanan 88 farklı sigara çeşidinin tütünleri analiz edildi.

Örnekler Arnavutluk, Belçika, Bosna-Hersek, Çin, Mısır, Finlandiya, Gürcistan, Almanya, Japonya, Letonya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Polonya, Sırbistan, İspanya, İsveç, Türkiye ve Birleşik Krallık’tan temin edildi. Mikroskopla ve ileri analiz yöntemleriyle yapılan incelemelerde 88 örneğin 83’ünde mikroplastik saptandı. Araştırmacılar toplam 988 plastik parçacığı saydı; genel ortalama, bir gram tütünde 7,2 parçacık olarak hesaplandı.

Tütün üzerindeki ilk inceleme

Sigara ve plastik kirliliği arasındaki ilişki daha önce çoğunlukla filtreler üzerinden araştırılırken bu çalışma doğrudan tütünü ele aldı. Araştırmanın sonuçları, çevre kirliliği alanındaki önemli bilimsel yayınlardan Environmental Pollution dergisinde yayımlandı.

Çalışmanın kapsamını anlatan Gündoğdu, bugüne dek sigaradaki plastik konusunun filtreler üzerinden tartışıldığını, ekiplerinin ise ilk kez içicinin yaktığı tütünün kendisini incelediğini belirtti. Tütündeki yabancı parçacıkların hem mikroskopla hem de ileri analiz teknikleriyle araştırıldığını aktaran Gündoğdu, 18 ülkeden alınan 88 sigara çeşidinin 83’ünde mikroplastik bulduklarını söyledi. Bu sonucun, her 10 paketten 9’unda mikroplastik içeren sigaralarla karşılaşılabileceğine işaret ettiğini kaydeden Gündoğdu, toplam sayımın 988 parçacık olduğunu ve bir gram tütünde ortalama 7,2 parçacık bulunduğunu ifade etti.

Plastik türleri ve ülke sıralaması

Analizlerde günlük yaşamda yaygın kullanılan plastik türlerinin sigara tütününde de yer aldığı belirlendi. Gündoğdu, öne çıkan plastiklerden polipropilene dikkat çekti. Sayılan türler arasında ambalajlarda kullanılan polietilen yüzde 37,3’lük oranla ilk sırada yer aldı. Çuval, sentetik kumaş ve ambalaj üretiminde kullanılan polipropilenin oranı yüzde 23,6, pet şişe ve polyester kumaşlarda bulunan PET/polyesterin oranı ise yüzde 22,6 oldu. Daha düşük miktarlarda naylon, polikarbonat, akrilik, pleksiglas (PMMA) ve PVC de tespit edildi.

Ülkeler, tütündeki mikroplastik miktarına göre karşılaştırıldığında Bosna-Hersek bir gramda 30 parçacıkla ilk sırada yer aldı. Türkiye’de aynı miktar tütünde 19 mikroplastik parçacığı ölçüldü ve Türkiye ikinci oldu. Sıralamada Türkiye’yi Finlandiya, Karadağ, İsveç ve Letonya izledi.

Gündoğdu, tütünün genellikle açık alanlarda ve güneş altında kurutulduğunu, ardından paketlenerek çuvallandığını anlattı. Kurutma sırasında kullanılan brandalarla çuvalların çoğunlukla PVC ve polipropilenden üretildiğini belirten Gündoğdu, bu malzemelerin açılıp kapanması, toplanması ve kurutma işlemleri sırasında plastik parçacıkların tütüne karışmış olabileceğini düşündüklerini söyledi.

Yanma sırasında oluşan risk

Gündoğdu, sigaranın bilinen zararlarına ek olarak tütündeki plastiğin yanmasının da zehirli gazlar ortaya çıkarabileceği uyarısında bulundu. Sigaranın yanan ucunda sıcaklığın 600 ila 900 santigrat dereceye ulaştığını belirten Gündoğdu, bu ısının plastikleri parçalayarak zararlı gazlara ve çeşitli toksik kimyasallara dönüştürebileceğini ifade etti. Bu nedenle sigara içenlerin, tütünün kendi zararlarının yanı sıra plastik yanmasıyla oluşan gazlara da maruz kaldığını kaydetti.

Gündoğdu, kullanıcılar açısından sigarayı bırakmanın veya tüketimi azaltmanın önemli bir önlem olduğunu vurguladı. Yasa yapıcıların da sigara üretim sürecindeki koşulları plastikten arındırmaya yönelik tedbirler alması gerektiğini dile getirdi.