Haberin öne çıkan noktaları
- Sinop'taki ikinci nükleer santral için ortak henüz seçilmedi; Güney Kore ve Kanada öne çıkıyor, Çin'in adı da geçiyor. Kanada Başbakanı Carney'nin 22 Ekim'deki Erdoğan görüşmesinde CANDU teknolojisinin de ele alınması bekleniyor.
Türkiye'nin Akkuyu'dan sonraki ikinci nükleer santrali olarak planlanan Sinop projesinde ortak ve teknoloji seçimi henüz yapılmadı. Adaylar arasında Güney Kore ve Kanada öne çıkıyor, Çin'in adı da geçiyor. Kanada Başbakanı Mark Carney'nin 21-24 Ekim'deki Türkiye ziyareti, CANDU adlı Kanada reaktör teknolojisini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. Carney'nin 22 Ekim Perşembe günü Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesi bekleniyor.
Sinop Nükleer Santrali'nde son durum ne?
Dünya Nükleer Birliği'nin (WNA) Türkiye profiline göre Sinop sahası için yer onayı ve ÇED onayı alınmış durumda, ancak proje için bir ortak ya da reaktör teknolojisi belirlenmiş değil. Nükleer Düzenleme Kurumu, Nisan 2024'te Sinop'taki İnceburun mevkii için yer onayı verdi. Nihai ÇED raporu ise 2020'de onaylanmıştı.
BBC Türkçe, Sinop ve Trakya'da planlanan, toplam 8 reaktörden oluşacak iki yeni santral için ihale sürecinin henüz başlamadığını aktardı. Proje daha önce de el değiştirmişti. 2013'te Japon-Fransız ortaklığı dört reaktörlük bir teklifle seçilmiş, ancak 2018'de Itochu ve Engie'nin çekilmesi, ardından Mitsubishi'nin de projeden vazgeçmeyi görüştüğünün bildirilmesiyle süreç durmuştu.
Sinop'u kim yapacak, kimler aday?
Bu sorunun bugün için net bir cevabı yok. Kamuoyuna yansıyan adaylar şöyle:
Güney Kore: KEPCO, Ocak 2023'te ülkenin kuzeyinde, yeri açıklanmayan bir saha için dört APR-1400 reaktörlük bir ön teklif sundu. Kasım 2025'te Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile proje geliştirme, teknoloji transferi, saha değerlendirmesi ve finansmanı kapsayan bir mutabakat imzaladı.
Kanada: AtkinsRéalis'e bağlı Candu Energy, Mart 2026'da TÜNAŞ ile CANDU teknolojisini değerlendirmeye yönelik bir mutabakat zaptı imzaladı.
Çin: Dünya gazetesine göre State Power Investment Corporation da olası seçenekler arasında. WNA ise Çin'i daha çok Trakya'daki üçüncü santralin görüşmelerinde öne çıkan taraf olarak gösteriyor.
WNA'nın aktardığına göre Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Ekim 2025'te ikinci santral için ABD ve Güney Kore ile birlikte çalışma ihtimalinden de söz etmişti.
CANDU nedir, Akkuyu'daki Rus reaktöründen farkı ne?
CANDU, "Canada Deuterium Uranium" ifadesinin kısaltması. Akkuyu'da Rusya'nın finanse edip inşa ettiği dört VVER-1200 ünitesinin her biri 1.200 megavat gücünde. İki teknoloji arasındaki temel farklar şunlar:
Yakıt: CANDU zenginleştirilmemiş doğal uranyumla çalışabiliyor. VVER ise düşük oranda zenginleştirilmiş uranyum kullanıyor.
Soğutucu ve yavaşlatıcı: CANDU'da bu iki iş için ağır su (döteryum oksit) kullanılıyor. VVER'de normal su kullanılıyor.
Yapı: CANDU tek büyük basınç kabı yerine yakıt demetlerini taşıyan çok sayıda basınç tüpüyle tasarlanıyor. Reaktör durdurulmadan yakıt değiştirilebiliyor.
Doğal uranyum kullanımı, zenginleştirme hizmetine bağımlılığı azaltan bir özellik olarak görülüyor. Kanada'nın Sinop'la ilgisi de yeni değil: WNA kayıtlarına göre Candu Energy, Nisan 2012'de Sinop'ta 3.000 megavatlık bir santral için altı aylık bir çalışma anlaşması imzalamıştı. Ancak dönemin Enerji Bakanı, Mart 2013'te Kanada tarafının süreçten çekildiğini açıklamıştı.
AtkinsRéalis ile TÜNAŞ anlaşması neyi kapsıyor?
BBC Türkçe ve Dünya gazetesinin aktardığına göre Mart 2026'da imzalanan mutabakat zaptı, Kanada reaktör teknolojisinin Türkiye'deki sahalara uygun olup olmadığını incelemeyi amaçlıyor. Bu bir inşaat sözleşmesi ya da yatırım kararı değil. Dünya gazetesine göre ziyarette, Kanada'nın olası teklifini inceleyecek ortak bir çalışma grubu kurulması bekleniyor.
Carney-Erdoğan görüşmesinde başka ne var?
Kanada Başbakanlığının 6 Ekim'deki duyurusuna göre ziyaret 21-24 Ekim tarihlerini kapsıyor ve Ankara ile İstanbul ayaklarından oluşuyor. BBC Türkçe'ye göre Carney'e Dışişleri Bakanı Anita Anand ile Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tim Hodgson'un eşlik etmesi bekleniyor. Kanada'nın Ankara Büyükelçisi Marcel Lebleu, ziyareti "yeni bir stratejik ilişkinin başlangıcı" olarak niteledi. Görüşmenin öne çıkan başlıkları şunlar:
Ortak bildiri: İki liderin stratejik ilişkiyi duyuran bir bildiri imzalaması, enerji bakanlarının da ayrı bir bildiri yayımlaması bekleniyor.
LNG ve kritik madenler: Türkiye'nin Kanada'dan sıvılaştırılmış doğal gaz alması ele alınacak. Ancak miktar, fiyat ya da takvim açıklanmış değil.
Savunma sanayii: Kanada, 2020'deki Dağlık Karabağ savaşının ardından askıya aldığı ihracat izinlerine ilişkin kısıtlamaları 2024'te kaldırmıştı. BBC Türkçe, Türkiye'nin Kanada'nın geliştirdiği Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası'na yaklaşık 600 milyon dolar sermaye koymasının öngörüldüğünü, ancak bu ödemenin yapılıp yapılmadığının açıklanmadığını aktardı.
Ticaret: Kanada Başbakanlığının verilerine göre iki ülke arasındaki mal ticareti 2025'te 4,3 milyar Kanada doları oldu. BBC Türkçe'nin yetkililere dayandırdığı hesaplamada ise yıllık hacim yaklaşık 2,5 milyar dolar. Yetkililer, serbest ticaret anlaşmasıyla bu rakamın 10 milyar dolara çıkabileceğini öngörüyor.
Dünya gazetesine göre Carney, 23 Ekim Cuma günü İstanbul'da iş dünyası temsilcileriyle bir araya gelecek.
Santral ne zaman başlayacak, ne zaman bitecek?
Sinop için açıklanmış resmi bir inşaat başlangıç ya da işletmeye alma tarihi yok. Japon-Fransız ortaklığı döneminde 2017'de inşaata başlanıp 2023'te elektrik üretilmesi hedefleniyordu. Bu takvim, ortaklar çekilince geçerliliğini yitirdi. Türkiye'nin 2050 hedefi Akkuyu, Sinop ve Trakya'da toplam 12 büyük reaktör ile 5 bin megavatlık küçük modüler reaktör kapasitesi kurmak.
Henüz bilinmeyenler
Sinop için hangi ülke ve teknolojinin seçileceği
İhalenin ne zaman açılacağı, finansman modeli ve maliyet
22 Ekim'deki görüşmede nükleer alanında somut bir belge imzalanıp imzalanmayacağı
LNG alımının miktar ve süresi
Yorumlar 0